سوره صافات — آیه 87

معانی کلمات:

• ظَنّ: در اینجا به معنای گمان و باور دربارهٔ آنچه که خداوند با شما خواهد کرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامهٔ سخن حضرت ابراهیم علیه السلام با قوم خود، این پرسش را نقل می‌کند که ایشان پس از انکار عبادت غیر خدا و توبیخ قوم به خاطر پرستش بت‌ها، به آنان فرمود: «پس گمان شما دربارهٔ پروردگار جهانیان چیست؟» یعنی اگر شما با این حال که غیر او را می‌پرستید و برای او شریک قرار می‌دهید، به دیدار او برسید، چه انتظاری دارید که او با شما انجام دهد؟ آیا نمی‌دانید که او خدای یکتاست و عبادت را تنها شایستهٔ خود می‌داند و شما را بر این شرک و بت‌پرستی بازخواست خواهد کرد و کیفری سخت در پیش خواهید داشت؟ این جملهٔ استفهامی، در واقع هشدار و تهدیدی است برای مشرکان که عاقبت کارشان را در نظر بگیرند و از این گمراهی دست بردارند.

فواید و پیام‌های آیه:

• انسان باید همواره به یاد روز ملاقات با پروردگار باشد و از خود بپرسد که اگر در حال گناه و شرک از دنیا برود، چه پاسخی برای خداوند خواهد داشت.
• این آیه نشان می‌دهد که پیامبران الهی، نخست با استدلال و اندیشه‌ورزی، مردم را به تفکر دربارهٔ عواقب اعمالشان دعوت می‌کردند تا شاید بیدار شوند.
• توحید و پرهیز از شرک، اساس دین است و هیچ چیز در پیشگاه خداوند جایگزین عبادت خالصانهٔ او نمی‌شود.
• این پرسش، دل‌های آگاه را به خوف و رجا می‌اندازد و آنان را به بازگشت به سوی خدا و اصلاح عقیده ترغیب می‌کند.