سوره ص — آیه 34

معانی کلمات:

• فَتَنَّا: آزمایش کردیم، گرفتار امتحان و ابتلا ساختیم.
• أَلْقَیْنَا: انداختیم، افکندیم.
• کُرْسِیّ: تخت پادشاهی، جایگاه حکومت.
• جَسَدًا: پیکری بی‌جان، جسمی بدون روح (در اینجا به معنای فرزندی ناقص‌الخلقه یا شبیه‌ای از انسان).
• أَنَابَ: بازگشت (به سوی خدا)، توبه کرد و روی آورد.

تفسیر آیه:

به یقین، ما سلیمان (علیه السلام) را آزمایش کردیم و بر تخت پادشاهی او پیکری افکندیم (و این آزمایشی سخت برای او بود). سپس او به درگاه خداوند بازگشت و توبه کرد.

توضیح این آزمایش چنین است که سلیمان (علیه السلام) سوگند یاد کرد که بر همه همسرانش وارد شود تا هر یک فرزندی بیاورند که سوار بر اسب در راه خدا جهاد کند، اما نگفت «إن شاء الله» (اگر خدا بخواهد). به همین دلیل، تنها یکی از همسرانش باردار شد و فرزندی ناقص‌الخلقه به دنیا آورد که تنها نیمی از بدن یک انسان بود. این فرزند ناقص، همان «جسد»ی بود که بر تخت او افکنده شد و سلیمان از این ماجرا اندوهگین و پشیمان گردید. اما او به سرعت به سوی پروردگارش بازگشت، توبه کرد و از خداوند طلب آمرزش نمود و خواستار ملکی شد که پس از او برای هیچ‌کس سزاوار نباشد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. اهمیت گفتن «إن شاء الله»: این آیه به ما می‌آموزد که در هر کار و برنامه‌ای، حتی اگر مطمئن باشیم، باید اراده خداوند را در نظر بگیریم و بگوییم «اگر خدا بخواهد»؛ زیرا غفلت از این ذکر، ممکن است انسان را به خطا و شکست دچار کند.
2. آزمایش انبیا و اولیای الهی: حتی پیامبران بزرگ نیز در معرض آزمایش‌های الهی قرار می‌گیرند و این نشان می‌دهد که هیچ‌کس از امتحان خداوند مستثنا نیست. پس ما نیز باید در سختی‌ها صبور باشیم و به درگاه خدا بازگردیم.
3. بازگشت به خدا (انابه): سلیمان (علیه السلام) پس از خطای خود، فوراً به سوی خدا بازگشت و توبه کرد. این درس بزرگی است که هر انسانی ممکن است خطا کند، اما مهم آن است که پس از خطا، پشیمان شده و به درگاه خداوند انابه کند.
4. قدرت توبه: توبه سلیمان نه تنها باعث آمرزش او شد، بلکه خداوند ملکی به او عطا کرد که پس از او برای هیچ‌کس سزاوار نبود. این نشان می‌دهد که توبه صادقانه، نه تنها گناه را پاک می‌کند، بلکه رحمت و فضل الهی را نیز به همراه می‌آورد.
5. عبرت از عاقبت غفلت: این داستان به ما هشدار می‌دهد که غفلت از یاد خدا و تکیه بر توانایی خود، می‌تواند عواقب ناخوشایندی داشته باشد؛ اما اگر به موقع به خدا بازگردیم، او همواره پذیرای توبه ماست.