سوره ص — آیه 61

معانی کلمات:

• قَدَّمَ لَنَا: برای ما پیش فرستاد، یعنی کسی که ما را به این راه انداخت و سبب شد به این عذاب دچار شویم.
• ضِعْفًا: دو چندان، چند برابر، عذابی مضاعف و افزون.

تفسیر آیه:

در این آیه، سخن از گروهی از دوزخیان است که در آتش جهنم گرفتار شدهاند. اینان که از پیروان گمراهکنندگان خود بودهاند، در آنجا رو به درگاه پروردگار میکنند و میگویند: «پروردگارا! هر کس که این عذاب و این دین باطل را برای ما پیش فرستاد و ما را به این راه کشاند، عذاب او را در آتش چند برابر و مضاعف گردان.»

این سخن از سرِ خشم و پشیمانی است؛ آنان رهبران و پیشوایان گمراه خود را عامل اصلی بدبختی خویش میدانند و از خدا میخواهند که سهم بیشتری از عذاب را نصیب آنان کند. در حقیقت، این درخواست نشان میدهد که آنان نه تنها از گناه خود پشیماناند، بلکه از کسانی که آنان را گمراه کردهاند نیز به شدت بیزارند و آرزوی عذاب شدیدتر برایشان دارند. این آیه بیانگر عدالت الهی است که هر کس به اندازه گمراهی خود و گمراه کردن دیگران، عذاب خواهد دید و رهبران گمراه، مسئولیت سنگینتری بر دوش دارند.

فواید و پیامهای آیه:

1. مسئولیت سنگین رهبران و پیشوایان: این آیه هشدار میدهد که کسانی که دیگران را به گمراهی میکشانند، نه تنها عذاب گمراهی خود را دارند، بلکه عذاب پیروانشان نیز بر آنان افزوده میشود. پس باید در نقش رهبری و تأثیرگذاری بر دیگران بسیار هوشیار بود.
2. پشیمانی و بیزاری از گمراهان در آخرت: در روز قیامت، پیروان گمراه از رهبران خود بیزاری میجویند و این نشان میدهد که در دنیا نباید کورکورانه از کسی پیروی کرد، بلکه باید با بصیرت و آگاهی راه حق را پیمود.
3. عدالت و حکمت الهی: خداوند در مجازات خود عادل است و به هر کس به اندازه عملش پاداش یا عذاب میدهد. این آیه اطمینان میدهد که هیچ ظلمی در قیامت رخ نمیدهد و هر کس نتیجه اعمال خود را میبیند.
4. هشدار به پیروی نکردن از هوای نفس و گمراهان: این آیه به انسانها میآموزد که در انتخاب راه و الگوهای خود دقت کنند، چرا که در آخرت نه تنها از گمراهی خود متضرر میشوند، بلکه ممکن است آرزوی عذاب بیشتر برای گمراهکنندگان خود داشته باشند که این خود نشانه عمق حسرت و ندامت است.