Sure Sâd — Ayet 61

Kelime Anlamları:

• Kaddeme (قَدَّمَ): Öne süren, sebep olan, öncülük eden.
• Dı'fen (ضِعْفًا): Kat kat, misliyle, iki kat veya daha fazla artırılmış.
• Fî'n-nâr (فِي النَّارِ): Ateşin içinde, cehennemde.

Tefsir:

Bu ayet, cehennemdeki azap görenlerin durumunu tasvir etmektedir. Ayette sözü edilenler, dünyada kendilerini dalalete (sapkınlığa) sürükleyen önderlerini, yani kendilerini küfre ve isyana yönlendirenleri kastetmektedir. Onlar, cehennemde azap içinde kıvranırken, bu duruma düşmelerine vesile olanlara karşı öfke ve nefretle şöyle derler: "Ey Rabbimiz! Bize bu azabı getiren, bizi bu yola sevk eden kimseyi, cehennemdeki azabını kat kat artır."

Yani onlar, dünyada kendilerine kötülüğü güzel gösteren, hakikatten saptıran, kendilerini bu hale düşüren önderlerine beddua ederler. Burada "bize bu azabı getiren" ifadesi, onların dünyada işledikleri küfür ve günahların sebebini, yani kendilerini bu yola çağıranları işaret eder. Onlar, bu kişilerin azabının artırılmasını isterler. Bu, onların pişmanlıklarının ve öfke ve nefretlerinin bir ifadesidir. Ancak bu beddua, onların azabını hafifletmez; aksine, bu durum onların acılarını daha da artırır.

Bu ifade, aynı zamanda insanın sorumluluğunu da gösterir. Herkes kendi seçimlerinden sorumludur; ancak başkalarını saptıranların vebali daha büyüktür. Onlar, hem kendi sapkınlıklarının hem de başkalarını saptırmalarının cezasını kat kat çekeceklerdir.

Ayetten Çıkarılan Faydalar:

1. Sorumluluk Bilinci: İnsan, yalnızca kendi amellerinden değil, başkalarını etkilemesinden de sorumludur. Bir kimseyi kötülüğe sevk etmek, onun günahına ortak olmak demektir. Bu, Müslümanın davranışlarına dikkat etmesini ve başkalarına örnek olurken iyiliği yaymasını öğütler.
2. Önderlerin Vebali: Bu ayet, toplumu yönlendiren kişilerin (âlimler, liderler, öğretmenler) büyük bir sorumluluk taşıdığını gösterir. Doğru yolu gösterenler büyük ecir alırken, saptıranlar da büyük bir vebal altına girer.
3. Pişmanlığın Kıymetsizliği: Cehennemdeki pişmanlık ve beddualar, kişiye bir fayda sağlamaz. Bu, dünyada iken tövbe etmenin ve doğru yola dönmenin önemini vurgular. İnsan, ahirette pişman olmadan önce dünyada kendini düzeltmelidir.
4. Adaletin Tecellisi: Allah'ın adaleti gereği, saptıranlar ile saptanların cezaları farklı olacaktır. Bu, İslam'ın adalet anlayışının bir yansımasıdır; herkes yaptığının karşılığını tam olarak görecektir.
5. İslam'ın Kurtarıcılığı: Bu ayet, insanı cehenneme sürükleyen yollardan sakındırırken, İslam'ın hidayet rehberi olduğunu hatırlatır. Müslüman, bu ayeti okuduğunda Allah'ın doğru yolu gösteren rahmetine şükreder ve bu yolda sebat etmeye gayret eder.