Zumar surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma'nolari:

• Bikafin: yetarli bo‘lmoq, kifoya qilmoq.
• Abdahu: Uning bandasi (Muhammad sollallohu alayhi va sallam).
• Yuxavvifunaka: seni qo‘rqitadilar.
• Min dunihi: Undan boshqa narsalar (butlar va sig‘iniladiganlar).
• Yudlil: adashtirsa, yo‘ldan ozdirsa.
• Hod: hidoyat qiluvchi, to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatuvchi.

Tafsir:

Alloh taolo o‘z bandasi Muhammad sollallohu alayhi va sallamga kifoya qiluvchi emasmi? Albatta, U kifoyadir! Bu savol inkor shaklida kelib, tasdiqni kuchaytirish uchundir. Ya'ni, Alloh bandasiga yetarli ekani shubhasiz haqiqatdir. U zot payg‘ambarini mushriklarning yomon niyatlaridan, ularning hiyla-nayranglaridan va yetkazmoqchi bo‘lgan zararlaridan saqlaydi. Alloh taolo Muhammad sollallohu alayhi va sallamni diniy va dunyoviy ishlarida kifoya qiladi, unga yomonlik yetkazmoqchi bo‘lganlarni daf etadi.

Mushriklar nodonliklari va ahmoqliklari tufayli sizni, ey Rasululloh, Allohdan o‘zga sig‘inadigan butlari bilan qo‘rqitadilar. Ular: "Biz sening butlarimiz tomonidan o‘ldirilishingdan yoki jinnilikka duchor bo‘lishingdan qo‘rqamiz", deyishadi. Ammo bu qo‘rqitishlar befoyda va bema'nidir, chunki butlar hech qanday zarar ham, foyda ham bera olmaydi.

Kimni Alloh yo‘ldan ozdirsa, ya'ni hidoyatdan mahrum qilib, zalolatda qoldirsa, unga hech qanday hidoyat qiluvchi yo‘qdir. Allohning qozosi va hukmi ustidan hech kim o‘ta olmaydi. Demak, Alloh o‘z bandasini himoya qilgan taqdirda, hech kim unga zarar yetkaza olmaydi.

Olingan foydalar:

1. Allohga tavakkal qilishning ulug‘ligi: Kim Allohga chin dildan tavakkal qilsa, Alloh unga yetarli bo‘ladi va uni har qanday yomonlikdan saqlaydi. Bu mo‘min uchun eng buyuk tasalli va quvvat manbaidir.
2. Qo‘rquvni faqat Allohdan bo‘lishi kerak: Butlar va boshqa maxluqotlardan qo‘rqish befoyda va noto‘g‘ridir. Haqiqiy qo‘rquv faqat Allohga nisbatan bo‘lishi lozim, chunki U hamma narsaga qodirdir.
3. Hidoyat faqat Allohning qo‘lida: Insonning to‘g‘ri yo‘lga kirishi yoki undan adashishi butunlay Allohning irodasiga bog‘liq. Shuning uchun mo‘min doimo Allohdan hidoyat so‘rab, Unga iltijo qilishi kerak.
4. Payg‘ambarga bo‘lgan ishonch: Ushbu oyat Muhammad sollallohu alayhi va sallamning dushmanlari ko‘p bo‘lishiga qaramay, Alloh ularning hammasidan uni himoya qilganini ko‘rsatadi. Bu mo‘minlarga ham ishonch bag‘ishlaydi — Alloh o‘z bandalarini himoya qiladi.
5. Mushriklarning qo‘rqitishlari zaifdir: Allohdan o‘zga narsalar bilan qo‘rqitish — bu iblisning vasvasasi va nodonlikning belgisidir. Haqiqiy mo‘min bunday qo‘rqitishlarga parvo qilmaydi, chunki u Allohning himoyasiga ishonadi.