سوره زمر — آیه 60

معانی کلمات:

• مَثْویٰ: جایگاه اقامت و ماندن، منزل و مسکن.
• مُسْوَدَّة: سیاه شده، تیره و تاریک گشته.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از حال دروغگویان به خداوند در روز قیامت خبر میدهد؛ کسانی که بر خداوند دروغ بستند، به او شریک و فرزند نسبت دادند و چیزهایی را که خداوند اجازه نداده بود، به دین او نسبت دادند. در آن روز بزرگ، چهرههایشان از شدت اندوه و خواری سیاه میشود و این سیاهی، نشانهی شقاوت و بدبختی آنان است. این سیاهی چهره، نتیجهی تکبر آنان در دنیا بود؛ تکبری که آنان را از پذیرش توحید و ایمان به خداوند و رسولانش بازداشت. پس از آن، خداوند با لحنی توبیخآمیز و پرسشی تقریری میفرماید: آیا در جهنم جایگاه و مسکنی برای متکبران نیست؟ آری، قطعاً جهنم جایگاه و مقرّ همیشگی آنان است؛ جایگاهی که در آن ذلیل و خوار خواهند شد و هیچ گریزی از آن نخواهند داشت.

فواید و پیامهای آیه:

1. عاقبت شوم دروغ بستن بر خداوند: کسانی که به خداوند دروغ میبندند، در روز قیامت با چهرهای سیاه و ذلیل محشور میشوند و این نشانهی خشم و غضب الهی بر آنان است؛ پس باید از این عمل زشت به شدت پرهیز کرد.
2. تکبر، سرچشمهی گمراهی: تکبر و سرکشی در برابر حق، انسان را به انکار توحید و نافرمانی خداوند میکشاند و سرانجام او را به جهنم میرساند؛ پس فروتنی در برابر خداوند و پذیرش حق، راه نجات است.
3. عدالت الهی: خداوند در روز قیامت میان بندگان خود به عدالت داوری میکند و هر کس را به سزای اعمالش میرساند؛ متکبران در جهنم و مؤمنان فروتن در بهشت جای خواهند گرفت.
4. سیاهی چهره، نشانهی خواری: در روز قیامت، چهرهی گناهکاران سیاه و چهرهی مؤمنان نورانی و سفید خواهد بود؛ این تفاوت، تجلی حقیقت ایمان و کفر در آن روز است.
5. ترغیب به تواضع و ایمان: این آیه مؤمنان را به فروتنی در برابر خداوند و پذیرش توحید دعوت میکند و آنان را از عاقبت تکبر و دروغگویی بر خداوند بیم میدهد تا با ایمان و عمل صالح، از تاریکی جهنم رهایی یابند و به نور بهشت دست یابند.