Zumar surasi — Oyat 64

Kalimalarning ma’nolari:

• أَفَغَيْرَ – “Bas, Allohdan o‘zgani?” – ya’ni inkor va taajjub (ajablanish) bilan so‘roq.
• تَأْمُرُونِّي – “Menga buyurasizmi?” – ya’ni “amr qilasizmi?”
• أَعْبُدُ – “Men ibodat qilaymi?” – ya’ni “men sajda va ibodat qilaymi?”
• الْجَاهِلُونَ – “Johillar” – ya’ni Allohning ulug‘ligini va ibodatning yagonaligini bilmaydigan, nodon kimsalar.

Tafsir:

Ey Rasul! Qavmingning mushriklari seni o‘z butlariga ibodat qilishga chaqirib, otangning diniga qaytishingni so‘raganda, ularga shunday deb ayt: “Bas, sizlar menga Allohdan o‘zgasiga ibodat qilishni buyurasizmi, ey johillar?” Bu so‘zda ularning taklifi qanchalik bema’ni va nodonlik ekaniga ishora bor. Chunki ibodat faqat Allohga xosdir – U yagona, sherigi yo‘q, yaratuvchi va rizq beruvchidir. Butlar esa o‘zlariga ham foyda ham zarar yetkaza olmaydi, ularni yaratgan ham, ularni ta’minlagan ham emas. Shuning uchun Allohdan o‘zgasiga ibodat qilish – eng katta jaholat va adashishdir. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bu so‘z bilan o‘zining sobit qadamligini va tavhid (yakkaxudolik) e’tiqodidan hech qachon ajralmasligini bildirdi.

Foydalar:

1. Tavhid – e’tiqodning poydevori: Bu oyat musulmonlarga ibodatda Allohdan boshqasini sherik qilish har qanday sharoitda ham rad etilishini o‘rgatadi. Hatto eng yaqin kishilar yoki jamoa bosimi bo‘lsa ham, haq yo‘ldan qaytmaslik kerak.
2. Jaholat – eng katta xavf: Insonning eng katta dushmani – bilimsizlikdir. Chunki johil kishi haqni bilmaydi va shuning uchun batilga ergashadi. Shuning uchun har bir musulmon ilm olishga, Qur’on va sunnatni o‘rganishga intilishi lozim.
3. Isobat va matonat: Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam)ning bu javobi bizga o‘rgatadiki, haq yo‘lda turib, batil da’vatlarga qarshi jasorat bilan javob berish kerak. Hech qanday bosim yoki tahdid musulmonni e’tiqodidan qaytara olmaydi.
4. Allohning ulug‘ligi: Ushbu oyat Alloh taoloning yagonaligini va Uning ibodatga eng loyiq zot ekanini yana bir bor eslatadi. Bu esa inson qalbini Allohga bog‘lab, dunyoviy narsalarga qullikdan ozod qiladi.