Niso surasi — Oyat 29

Kalimalarning ma'nolari:

• Bil-botil: nohaq yo'l bilan, harom yo'l bilan.
• An takuna tijaratan: mol-mulk savdo-tijorat orqali bo'lishi.
• An tarodin minkum: o'zaro rozilik va ixtiyoriy kelishuv asosida.
• Va la taqtulu anfusakum: o'zingizni halok qilmang, bir-biringizni o'ldirmang.

Tafsir:

Ey Allohga va Uning Rasoliga iymon keltirgan, shariatiga amal qilgan mo'minlar! Sizlardan biringiz boshqasining mol-mulkini nohaq yo'llar bilan, ya'ni o'g'irlik, firibgarlik, poraxo'rlik, qimor, sudxo'rlik va shu kabi harom va botil vositalar orqali yeb, o'zaro mol-mulkingizni botil bilan iste'mol qilmang. Ammo bu taqiqdan savdo-tijorat mustasnodir. Ya'ni, o'zaro rozilik va ixtiyoriy kelishuv asosida amalga oshirilgan, shariatga muvofiq bo'lgan halol savdo-tijorat orqali mol-mulkni iste'mol qilishingiz joizdir. Chunki bunday tijoratda har ikki tomon ham o'z roziligi bilan bitim tuzadi va bu halol daromad hisoblanadi.

Shuningdek, bir-biringizni o'ldirmang va o'z qo'lingiz bilan o'zingizni halokatga tashlamang. Ya'ni, gunoh va ma'siyatlarga qo'l urib, Allohning taqiqlarini buzish orqali o'zingizni halokatga duchor qilmang. Alloh taolo sizlarga nisbatan juda rahmli va mehribondir. Uning rahmati tufayli sizlarning qonlaringizni, mol-mulklaringizni va obro'yingizni himoya qilishni buyurdi. U zot sizlarga nima yaxshi va nima yomon ekanini bayon qilib, hayotingizni saqlash va halol rizq topishingiz uchun yo'l ko'rsatdi.

Foydalar va ibratlar:

• Islom dini mol-mulkka katta e'tibor beradi va uni nohaq yo'llar bilan iste'mol qilishni qat'iy taqiqlaydi. Bu esa jamiyatda iqtisodiy adolat va o'zaro ishonchni mustahkamlaydi.
• Savdo-tijoratda o'zaro rozilik asosiy shart ekani, islomda halol kasb va mehnat qilish ulug'lanadi. Bu musulmonlarni halol rizq topishga, firibgarlik va aldovdan saqlanishga chorlaydi.
• Inson hayoti islomda eng oliy qadriyatlardan biridir. O'z joniga qasd qilish ham, boshqalarning joniga suiqasd qilish ham qat'iy man etilgan. Bu esa inson hayotining muqaddasligini ta'kidlaydi.
• Alloh taoloning bandalariga bo'lgan rahmati cheksizdir. U bizga og'ir va mashaqqatli narsalarni emas, balki foydali va go'zal ishlarni buyuradi. Bu rahmatga shukr qilish va Uning amrlariga itoat etish orqali javob berish lozim.