સૂરા અન-નિસા — આયત 48

શબ્દોની સમજૂતી:

• يَغْفِرُ (યગ્ફિરુ): માફ કરે છે, ક્ષમા આપે છે.
• يُشْرَكَ بِهِ (યુશ્રક બિહી): તેની સાથે શિર્ક કરવામાં આવે, એટલે કે અલ્લાહ સિવાય બીજા કોઈને તેનો ભાગીદાર ઠેરવવો.
• مَا دُونَ ذَٰلِكَ (મા દૂન ઝાલિક): તેના સિવાયનાં (એટલે કે શિર્ક સિવાયનાં) પાપ.
• لِمَن يَشَاءُ (લિમન યશાઉ): જેને તે ઇચ્છે તેને.
• افْتَرَىٰ (ઇફ્તરા): તેણે ઘડી કાઢ્યું, બનાવટ કરી.
• إِثْمًا عَظِيمًا (ઇસ્મન અઝીમા): ખૂબ મોટું પાપ.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા જણાવે છે કે તે એ પાપને કદાપિ માફ નહીં કરે કે તેની સાથે કોઈને ભાગીદાર ઠેરવવામાં આવે — એટલે કે શિર્ક. જે વ્યક્તિ શિર્કની હાલતમાં મૃત્યુ પામે અને તૌબા ન કરે, તેના માટે ક્ષમાનો કોઈ રસ્તો નથી. પરંતુ શિર્ક સિવાયનાં જે પાપો છે — જેમ કે ગુનાહ, અવજ્ઞા, નાનાં-મોટાં પાપ — તે અલ્લાહ પોતાની ઇચ્છાથી જેને ચાહે તેને માફ કરી શકે છે. આ બાબત તેના દયા અને ઇચ્છા પર આધારિત છે; તે ચાહે તો માફ કરે અને ચાહે તો પાપના પ્રમાણમાં સજા કરે. આ માફી એવા લોકો માટે છે જેઓ તૌબા કર્યા વગર મૃત્યુ પામ્યા હોય, પરંતુ શિર્ક સિવાયનાં પાપ કર્યાં હોય. જે લોકો તૌબા કરે છે, તેમના માટે તો શિર્ક સહિત દરેક પાપની માફીનો રસ્તો ખુલ્લો છે.

પછી અલ્લાહ તઆલા મુશરિકોને ચેતવણી આપે છે કે જે કોઈ અલ્લાહ સાથે બીજાને ભાગીદાર ઠેરવે છે, તેણે ખરેખર ખૂબ મોટું પાપ ઘડી કાઢ્યું છે — એવું પાપ જેની ક્ષમા માટે તૌબા સિવાય કોઈ ઉપાય નથી.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. તૌબાનો દરવાજો ખુલ્લો છે: શિર્ક સિવાયનાં દરેક પાપ માટે અલ્લાહ તૌબા કબૂલ કરે છે, પછી તે પાપ ગમે તેટલું મોટું કેમ ન હોય. આ અલ્લાહની અપાર દયાની નિશાની છે, જે આપણને તેની તરફ પાછા ફરવા પ્રેરે છે.
2. શિર્કથી બચવું જરૂરી છે: શિર્ક એ એકમાત્ર એવું પાપ છે જેની માફી તૌબા વગર નથી. આ આપણને ચેતવે છે કે અલ્લાહની એકતામાં કોઈને ભાગીદાર ન ઠેરવીએ.
3. અલ્લાહની ઇચ્છા અને ન્યાય: અલ્લાહ જે ચાહે તેને માફ કરે છે અને જે ચાહે તેને સજા કરે છે. આ તેની સંપૂર્ણ સત્તા અને ન્યાયનો પ્રમાણ છે. આપણે તેની દયાની આશા રાખવી જોઈએ અને તેની સજાથી ડરવું જોઈએ.
4. ઇસ્લામની સરળતા: ઇસ્લામ એ દયાનો ધર્મ છે. તે પાપીને નિરાશ નથી કરતો, પરંતુ તૌબા અને સુધારાનો રસ