نساء سۈرىسى — ئايەت 65

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• فَلَا وَرَبِّكَ: «ياق، پەرۋەردىگارىڭ بىلەن قەسەمكى» — بۇ يەردە ئاللاھ تائالا ئۆزى بىلەن قەسەم قىلىپ، مۇنافىقلارنىڭ دەۋاسىنى رەت قىلماقتا.
• يُحَكِّمُوكَ: «سېنى ھاكىم قىلىشى» — يەنى ئۆزئارا كېلىشەلمىگەن مەسىلىلىرىدە سېنىڭ ھۆكمۈڭگە مۇراجىئەت قىلىشى.
• شَجَرَ بَيْنَهُمْ: «ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تالاش-تارتىش بولغان» — «شەجەرە» سۆزىدىن ئېلىنغان بولۇپ، ئارىلىرىدا كېلىشەلمەي تالاشقان ئىشلارنى كۆرسىتىدۇ.
• حَرَجًا: «تارلىق، سىقىلىش» — يەنى دىلىدا نارازىلىق ۋە ئىچ سىقىلىش ھېس قىلىش.
• يُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا: «تولۇق تەسلىم بولۇشى» — يەنى كۆڭۈل خوشلۇقى بىلەن ئىچ-تاشقا ئوخشاش بويسۇنۇشى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ ئىسمى بىلەن قەسەم قىلىپ، مۇنافىقلارنىڭ ئىمان دەۋاسىنىڭ ئاساسسىز ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى. ئۇلار ھەقىقىي مۇئمىن بولالمايدۇ، تاكى ئۆزئارا كېلىشەلمىگەن ۋە تالاشقان ئىشلىرىدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى ھاكىم قىلىپ، ئۇنىڭ ھۆكمىگە مۇراجىئەت قىلمىغۇچە. بۇ يەردە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھايات ۋاقتىدىكى ھۆكمىلا ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىنمۇ ئۇنىڭ شەرىئىتىگە — يەنى قۇرئان ۋە سۈننەتكە — مۇراجىئەت قىلىش كۆزدە تۇتۇلىدۇ. ئاندىن ئۇلار پەيغەمبەرنىڭ ھۆكمىگە دىلىدا ھېچقانداق تارلىق، نارازىلىق ۋە شەك-شۈبھە ھېس قىلماستىن، ئىچ-تاشقا ئوخشاش، كۆڭۈل خوشلۇقى بىلەن تولۇق بويسۇنۇشى كېرەك. بۇ ئايەت شۇنى ئېنىق كۆرسىتىدۇكى، ئىمان پەقەت تىلدا ئېيتىلىدىغان سۆز ئەمەس، بەلكى ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرىنىڭ ھۆكمىگە قەلبىي رازىلىق ۋە ئەمەلىي بويسۇنۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھەقىقىي ئېتىقادتۇر. كىمكى ئاللاھ ۋە پەيغەمبەرنىڭ ھۆكمىنى قوبۇل قىلماي، ئۆز نەپسىنىڭ خاھىشىغا ئەگىشىدىكەن، ئۇنىڭ ئىمانى مۇكەممەل ئەمەس.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىماننىڭ ھەقىقىي مەنىسى — ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرىنىڭ ھۆكمىگە قەلبىي رازىلىق ۋە ئەمەلىي بويسۇنۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ؛ بۇ ئىسلامنىڭ گۈزەللىكىنى ۋە ئىنسان ھاياتىنى تەرتىپكە سېلىشتىكى دانالىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئىسلام شەرىئىتى ھاياتنىڭ ھەر قايسى ساھەلىرىدىكى تالاش-تارتىشلارنى ھەل قىلىشنىڭ ئەڭ ئادىل ۋە روشەن يولىنى بېرىدۇ؛ بۇ مۇسۇلمانلارنىڭ ئىتتىپاقلىقى ۋە ئىجتىمائىي تىنچلىقىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئۆزى بىلەن قەسەم قىلىپ، بۇ ھەقىقەتنى تەكىتلىگەنلىكى — بۇ ئىشنىڭ ئىماندا قانچىلىك مۇھىم ئىكەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭغا ئەھمىيەت بېرىش كېرەكلىكىنى بىلدۈرىدۇ.
• ئىسلام ئۆزىنىڭ ھۆكمىگە ئادىللىق ۋە رەھىمدىللىك بىلەن مۇئامىلە قىلىدىغانلىقىنى، ھەر قانداق مەسىلىنى ھەل قىلىشتا ئىنسانلارنىڭ مەنپەئەتىنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويىدىغانلىقىنى نامايان قىلىدۇ؛ بۇ ئىسلامغا بولغان مۇھەببەتنى ۋە ئىشەنچنى ئاشۇرىدۇ.