سوره غافر — آیه 24

معانی کلمات:

• فرعون: لقب پادشاهان مصر باستان، بهویژه فرعونِ زمان حضرت موسی علیهالسلام که ادعای خدایی داشت.
• هامان: وزیر و مشاور ارشد فرعون که از نزدیکترین یاران او در کفر و ظلم بود.
• قارون: از ثروتمندترین افراد بنیاسرائیل که به سبب ثروت فراوانش طغیان کرد و از فرعون پیروی نمود.
• ساحر: کسی که جادوگری میکند و با نیرنگ، چشم مردم را میبندد.
• کذّاب: بسیار دروغگو، کسی که پیوسته دروغ میگوید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه بیان میکند که حضرت موسی علیهالسلام را برای هدایت به سوی سه نفر از سران و بزرگان مصر فرستاد: فرعون که پادشاه و حاکم مطلق آن سرزمین بود، هامان که وزیر و مشاور اصلی او بود، و قارون که از بنیاسرائیل بود اما به سبب ثروت و گنجینههای فراوانش، به فرعون پیوسته و از او حمایت میکرد. این سه نفر به جای پذیرش دعوت حق، رسالت موسی را انکار کردند و با استکبار و تکبّر، او را متهم ساختند و گفتند: «او ساحری دروغگوست»؛ یعنی جادوگری که با سحر خود مردم را فریب میدهد و در ادعای پیامبری خود دروغ میگوید. آنان این اتهام را در حالی مطرح کردند که خودشان به خوبی میدانستند موسی نه ساحر است و نه دروغگو، بلکه معجزات او از جانب خداوند بود، اما کبر و غرور و ترس از دست دادن قدرت و مقام، چشمانشان را کور کرده بود. ذکر نام هامان و قارون در کنار فرعون، نشاندهنده نقش برجسته آنان در ترویج کفر و مقابله با حق است، چرا که آنان از مشهورترین و قدرتمندترین افراد در دستگاه فرعون بودند و با ثروت و نفوذ خود، از او حمایت میکردند.

فواید و درسهای آیه:

• دشمنان حق همیشه برای مقابله با پیامبران، آنان را به دروغ و سحر متهم میکنند تا مردم را از پیروی آنان بازدارند؛ این سنتی است که در طول تاریخ تکرار شده است.
• قدرت و ثروت، اگر با ایمان همراه نباشد، انسان را به طغیان و سرکشی در برابر حق میکشاند؛ چنانکه قارون با ثروت عظیمش در برابر موسی ایستاد.
• پیروی از هوا و هوس و ترس از دست دادن مقام، انسان را به انکار حقایق روشن وادار میکند؛ فرعون و اطرافیانش با وجود دیدن معجزات، باز هم حق را نپذیرفتند.
• مؤمن باید از فریب ظاهر قدرت و ثروت دشمنان نهراسد و بداند که عاقبت از آنِ پرهیزکاران است، چنانکه سرانجام فرعون، هامان و قارون به هلاکت رسیدند و موسی و پیروانش نجات یافتند.
• این آیه هشدار میدهد که انسان نباید فریب مقام و مال دنیا را بخورد و از یاد خدا و حق غافل شود، زیرا این امور زودگذر و ناپایدارند و تنها ایمان و عمل صالح باقی میماند.