سوره غافر — آیه 31

معانی کلمات:

• دَأْبِ: عادت، روش و شیوهٔ همیشگی.
• قَوْمِ نُوحٍ: قوم حضرت نوح علیهالسلام که به طوفان گرفتار شدند.
• عَادٍ: قوم هود پیامبر که با باد صرصر هلاک شدند.
• ثَمُودَ: قوم صالح که با صاعقه نابود شدند.
• مِن بَعْدِهِمْ: اقوام دیگری که پس از آنان آمدند و به سرنوشت آنان دچار شدند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، حال کافران و تکذیبکنندگان را به حال و عادت اقوام پیشین تشبیه میکند؛ همانگونه که قوم نوح، عاد و ثمود و اقوام پس از آنان، بر کفر و انکار رسالت پیامبران خود اصرار ورزیدند و سرانجام عذاب الهی آنان را فراگرفت، این مشرکان نیز اگر بر تکذیب خود باقی بمانند، به همان سرنوشت دچار خواهند شد. عذاب الهی بر اساس عدل و حکمت اوست، نه از روی ظلم و ستم. خداوند هرگز به بندگان خود ظلم نمیکند و آنان را بدون گناه مجازات نمیکند؛ بلکه این اعمال ناپسند خود آنان است که عذاب را برایشان رقم میزند. خداوند پیش از نزول عذاب، حجت را بر بندگان تمام کرده و پیامبران را فرستاده است تا هیچ بهانهای برای آنان باقی نماند.

فواید و پیامهای آیه:

• سنت الهی بر این است که عذاب و نعمت بر اساس اعمال بندگان تقسیم میشود و خداوند هرگز بر بندگان ستم روا نمیدارد.
• تاریخ اقوام پیشین، درس عبرتی برای انسانهای امروز است تا از تکرار اشتباهات آنان پرهیز کنند.
• عدالت خداوند اقتضا میکند که هیچکس بدون دلیل و اتمام حجت مجازات نشود؛ بنابراین، فرستادن پیامبران و کتب آسمانی، جلوهای از رحمت و عدل الهی است.
• این آیه به انسان امیدواری میدهد که اگر توبه کند و به راه حق بازگردد، مشمول رحمت الهی خواهد شد؛ زیرا خداوند فقط به سبب گناهانِ بدون توبه، عذاب را نازل میکند.