غافر سۈرىسى — ئايەت 36

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• صَرْحًا: ئېگىز، كۆزگە كۆرۈنەرلىك بىنا.
• الْأَسْبَابَ: ۋاسىتىلەر، يوللار، ياكى ئاسمانلارنىڭ ئىشىكلىرى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

پىرئەۋن مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاللاھ تائالانى تونۇشتۇرۇش ۋە ئۇنىڭغا بويسۇنۇش دەۋىتىنى ئىنكار قىلىپ، ئۆزىنىڭ ۋەزىرى ھامانغا: «ئى ھامان! ماڭا بىر ئېگىز بىنا سالغىن، شۇنداق بولسا ئاسمانلارنىڭ يوللىرىغا يېتىشىم مۇمكىن بولۇشى مۇمكىن» دېدى. ئۇ بۇ ئارقىلىق ئاسمانلارنىڭ ئىشىكلىرىگە ۋە يوللىرىغا يېتىپ، مۇسا ئەلەيھىسسالام ئېيتقان ئاللاھنى ئۆز كۆزى بىلەن كۆرمەكچى بولۇپ، مۇسانىڭ پەرۋەردىگارى توغرىسىدىكى دەۋاسىنى يالغانغا چىقارماقچى بولدى. ئۇ: «مەن مۇسانى ئۆز دەۋاسىدا يالغانچى دەپ ئويلايمەن» دېدى. شۇنىڭ بىلەن پىرئەۋننىڭ يامان ئەمەلى ئۇنىڭغا چىرايلىق كۆرسىتىلدى، ئۇ ئۇنى ياخشى ئىش دەپ بىلدى ۋە باتىل ئىشلارنىڭ زىننىتى سەۋەبىدىن ھەق يولىدىن توسۇلدى. ئۇنىڭ ھىيلە-مىكىرلىرى ۋە تەدبىرلىرى پەقەت زىيان ۋە ھالاكەتكە ئېلىپ بارىدۇ، دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەختسىزلىكتىن باشقا ھېچ نەرسە كەلتۈرمەيدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، كىشىلەرنىڭ ئەقىل-پاراسىتى چەكلىك بولۇپ، ئۇلار ئاللاھ تائالانىڭ قۇدرىتىنى ۋە ئۇنىڭ ئەلچىلىرىنىڭ ھەقىقىيىتىنى چۈشىنەلمەيدۇ. پىرئەۋننىڭ ئاسمانلارغا يېتىش ئۈچۈن ئېگىز بىنا سالدۇرۇشى ئۇنىڭ ئاللاھقا بولغان ئىنكارى ۋە تەكەببۇرىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر. ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئىنكارچى ۋە تەكەببۇر كىشىلەرنىڭ ھىيلە-مىكىرلىرىنى بىكار قىلىدۇ ۋە ئۇلارنى ھالاكەتكە ئېلىپ بارىدۇ. بىز مۇسا ئەلەيھىسسالامغا ئوخشاش، ھەقىقەتكە ئىمان ئېيتىپ، ئاللاھ تائالانىڭ بىرلىكىگە ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنىڭ ھەقىقىيىتىگە ئىشىنىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەق يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن ۋە بىزنى ئىنكارچىلارنىڭ ھىيلە-مىكىرلىرىدىن ساقلىسۇن.