Гафир сүрөсү — Аят 67

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• تُرَابٍ — топурак.
• نُطْفَةٍ — урук (эркектин бел суусу).
• عَلَقَةٍ — уюган кан (уруктун жатында канга айланган алгачкы баскычы).
• طِفْلًا — бала (жаңы төрөлгөн наристе).
• أَشُدَّكُمْ — күч-кубатка толгон, дене бүтүмү жетилген курак.
• شُيُوخًا — карыялар, картайган адамдар.
• أَجَلًا مُّسَمًّى — белгиленген мөөнөт, Аллах тарабынан жазылган өмүр убактысы.
• تَعْقِلُونَ — акыл жүгүртөсүңөр, ойлонуп түшүнөсүңөр.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала айтат: Ал силерди жараткан Зат. Алгач атаңар Адамды топурактан жаратты, кийин силерди уруктан жаратты, андан соң уюган кандан жаратты. Бул баскычтардын баарысы апаңардын курсагында Аллахтын кудурети менен ирети менен өтөт. Андан кийин силерди кичинекей наристе кылып жарык дүйнөгө чыгарат. Кийин күч-кубатка толуп, денеңер бүтүп, жетилген куракка жетесиңер. Андан ары картайып, карыя болосуңар. Араңардан кээ бирөөлөр бул баскычтарга жетпей эле өмүрү бүтүп, дүйнөдөн өтөт. Мунун баары силер белгиленген мөөнөткө — Аллахтын илиминде жазылган өмүр убактысына жетүүңөр үчүн болуп жатат. Бул мөөнөттөн эч ким кемий албайт да, аша албайт да. Ошентип, Аллах силерге ушул белгилерди, далилдерди көрсөтүп жатат — акылыңарды иштетип, ойлонуп, Аллахтын кудуретин жана жалгыздыгын таанып, Ага гана сыйынышыңар үчүн.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят адам баласынын жаралуу баскычтарын так сүрөттөп, Аллахтын кудуретин жана илимин көрсөтөт. Ар бир адам өзүнүн жаралышын ойлонуп, Аллахтын улуулугун таанышы керек.
• Аллах адамды топурактан, уруктан, уюган кандан жаратып, наристе кылып чыгарып, күч-кубатка жеткизип, картайтып, акыры өлүмгө жеткирет. Бул — Аллахтын гана колунда болгон иш. Демек, сыйынууга да Аллах гана татыктуу.
• Өмүрдүн ар бир баскычы — Аллахтын берген жакшылыгы. Жаштык, ден соолук, күч-кубат — баары Аллахтын белеги. Ошондуктан адам Раббисине шүгүр кылып, Ага моюн сунушу керек.
• Араңардан кээ бирөөлөр эрте өлөт деген сөз — өлүмдүн качан келерин эч ким билбейт дегенди билдирет. Ошондуктан ар бир адам өлүмгө даяр болуп, жакшылык иштерди кылып жашоосу зарыл.
• Аяттын акыркы бөлүгүндө «акылыңарды иштетип ойлонобу?» деп айтылат. Бул — Аллахтын белгилери жөнүндө ойлонуу, акыл жүгүртүү, акыйкатты табууга чакырык. Ислам дини акылды, ойлонууну, илим үйрөнүүнү колдойт. Бул аят аркылуу ар бир адам Аллахтын жаратуусундагы хикметтерди көрүп, ыйманга келишине түрткү алат.