G'ofir surasi — Oyat 67

So'zlarning ma'nolari:

• "Turob" — tuproq, chang.
• "Nutfa" — sperma, erkak va ayol suvi.
• "Alaqa" — laxta qon, homilaning dastlabki bosqichi.
• "Ashud" — yigitlik, aql-idrok va jismoniy quvvatning to'liq yetilgan yoshi.
• "Ajali musammo" — belgilangan muddat, o'lim vaqti.

Tafsir:

Alloh taolo O'zining qudrati va hikmatini ko'rsatib, insonning yaratilish bosqichlarini bayon qilmoqda. U sizlarni avval tuproqdan — ya'ni Odam alayhissalomni tuproqdan yaratdi, so'ngra uning naslidan kelgan barcha insonlarni nutfa (urug' suvi)dan, keyin alaqa (laxta qon)dan paydo qildi. Keyin sizlarni onalaringiz qornidan chaqaloq holida chiqaradi. So'ngra sizlarni voyaga yetkazadi, toki yigitlik va kuch-quvvatning to'liq cho'qqisiga chiqasiz. Undan keyin qarilik davriga yetasiz. Ba'zilaringiz esa bu bosqichlarning birortasida — yoshligida yoki o'rta yoshda vafot etadi. Bularning barchasi — sizlarning hayotingiz uchun belgilangan muddatga (ajali musammo) yetishingiz uchundir. Bu marhalalar va o'zgarishlar Allohning qudrati va hikmatiga dalolat qiladi. Shoyadki, sizlar aql yuritib, bu yaratilish bosqichlari ustida fikr qilsangiz va Allohning yagona ekanligini, Uning o'xshashi yo'qligini anglab, faqat Ungagina ibodat qilsangiz.

Foydalar va saboqlar:

1. Insonning yaratilish bosqichlari — tuproqdan to qarilikgacha bo'lgan jarayon — Allohning cheksiz qudratining yaqqol dalilidir. Bu haqda o'ylash insonni Yaratganga yaqinlashtiradi.
2. Hayotning har bir davri o'z hikmatiga ega: yoshlikda o'rganish, yigitlikda mehnat qilish, qarilikda tajriba ulashish. Bu bosqichlarning barchasi Allohning rejasi bilan kechadi.
3. O'limning har qanday yoshda kelishi mumkinligi insonga o'z hayotini g'animat bilishni va har bir lahzani Allohga itoatda o'tkazishni o'rgatadi.
4. Ushbu oyat insonni o'z yaratilish tarixi ustida tafakkur qilishga chorlaydi. Tafakkur esa iymonni mustahkamlaydi va qalbni Allohning buyukligiga ishonch bilan to'ldiradi.
5. Allohning har bir ishi aniq o'lchov va hikmat bilan sodir bo'ladi. Insonning umri ham belgilangan muddatga ega. Bu esa mo'minni sabr-qanoatga va Allohning qazosiga rozi bo'lishga yetaklaydi.