سوره فصلت — آیه 24

معانی کلمات:

• مَثْوًى: جایگاه و منزلگاه دائمی.
• یَسْتَعْتِبُوا: درخواست رفع عذاب و طلب خشنودی (خدا) کنند؛ یعنی بخواهند که از آنان راضی شود و عذاب از ایشان برداشته شود.
• مُعْتَبِین: کسانی که درخواستشان پذیرفته شده و از آنان راضی شده باشند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه از شهادت دادن گوشها، چشمها و پوستهای بدنِ کافران در برابر اعمالشان سخن میگوید، حال آنان را در روز قیامت چنین توصیف میکند: اگر این کافران بر عذاب صبر پیشه کنند، آتش دوزخ جایگاه همیشگی و محل سکونت آنان خواهد بود و هیچ راه گریزی از آن ندارند. و اگر درخواست رفع عذاب کنند و بخواهند که خداوند از آنان راضی شود و آنان را بپذیرد، هرگز به این خواسته نائل نخواهند شد و درخواستشان پذیرفته نمیشود؛ نه عذاب از آنان برداشته میشود و نه رضایت خداوند را به دست میآورند و نه هرگز وارد بهشت میشوند. آنان در آن روز نه صبرشان سودی دارد، نه درخواست عفو و بخشششان به جایی میرسد، زیرا فرصت از دست رفته و راه بازگشتی برایشان نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشدار جدی به انسان میدهد که فرصت توبه و بازگشت به خداوند تنها در دنیاست؛ پس از مرگ و در قیامت، درخواست عفو و بازگشت هیچ سودی ندارد.
• نشان میدهد که صبر و شکیبایی در برابر عذاب الهی، نه تنها ارزشی ندارد، بلکه عذاب را برای انسان جاودانه میسازد؛ پس باید در دنیا از گناه دوری کرد.
• تأکید بر عدالت الهی است؛ زیرا خداوند هیچکس را بدون دلیل عذاب نمیکند و اعضای بدن انسان در قیامت گواهی میدهند که عذاب، کاملاً عادلانه و بر اساس اعمال خود اوست.
• این آیه انگیزهای قوی برای مؤمنان است تا در زندگی دنیا مراقب اعمال خود باشند و از فرصت توبه و استغفار پیش از فرا رسیدن مرگ بهره ببرند، چرا که در آن روز نه عذری پذیرفته میشود و نه بازگشتی ممکن است.