Фуссилат сүрөсү — Аят 48

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• وَضَلَّ (уа далла): жоголду, алыстады, табылбай калды.
• مَا كَانُوا يَدْعُونَ (маа каануу ядъуун): алар мурун дуба кылып, сыйынып жүргөн нерселер — буттар, «кудайлары».
• مِن قَبْلُ (мин каблу): мурун, буга чейин, дүйнө жашоосунда.
• وَظَنُّوا (уа заннуу): бул жерде «ишеништи, анык билишти» деген мааниде.
• مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٍ (маа лахум мин махиис): аларга эч кандай качуу, кутулуу, качып кутулуучу жер жок.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят кыямат күнүндөгү окуяны сүрөттөйт. Ал күнү Аллахка шерик кошкон адамдар дүйнөдө өздөрү сыйынып, жардам сурап жүргөн буттарын, «кудайларын» чакырышат. Бирок ошол нерселердин баары алардан жоголот, табылбай калат, эч кандай жардам бере албайт. Алар буга чейин аларга таянып, алардан пайда күтүп жүргөн, эми болсо алардан эч нерсе калбаганын көрүшөт.

Ошондо алар Аллахтын азабынан качып кутулууга эч кандай жол жок экенин, эч кайда кача албастыгын анык ишенишет. Алардын жалган «кудайлары» аларды таштап кетет, өздөрү болсо азапка дуушар болушат жана андан кутулуунун эч мүмкүнчүлүгү жок экенин түшүнүшөт. Бул аят адамга дүйнөдө Аллахтан башка нерселерге таянбоо керектигин, акыретте мындай таянычтардын баары жоголуп, адам жалгыз калаарын эскертет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят бизге Аллахтан башка нерселерге — буттарга, адамдарга, байлыкка, бийликке — таянуу акыретте эч пайда бербесин түшүндүрөт. Ошондуктан чыныгы таяныч, чыныгы жардам берүүчү — жалгыз Аллах экенин билишибиз керек.
• Аллахтын азабынан качууга эч кандай жол жок экенин билүү бизди дүйнөдө жакшылык кылууга, күнөөлөрдөн алыс болууга түрткү берет. Анткени ошол күнү эч ким, эч нерсе жардам бере албайт.
• Бул аят ыймандуу адамга үмүт берет: эгер биз дүйнөдө Аллахка чын ыкластан сыйынсак, Анын буйруктарын аткарсак, анда кыяматта жалгыз калбайбыз, Аллах бизди колдойт. Ал эми Аллахка шерик кошкондор үчүн мындай таяныч жок экенин эскертет.
• Ошондой эле бул аят бизди дүйнөнүн жалган жыргалчылыктарына азгырылбай, акыретти ойлоп жашоого чакырат. Анткени дүйнөдө эмнеге таянсак да, акыретте ал бизди таштап кетет, жалгыз Аллах гана калат.