فصلت سۈرىسى — ئايەت 48

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• وَضَلَّ (ۋەداللە): يوق بولدى، غايىب بولدى، كۆرۈنمەي قالدى.
• مَا كَانُوا يَدْعُونَ (ما كانۇ يەدئۇنە): ئۇلار ئىلگىرى چاقىرىپ ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسىلەر.
• مِن قَبْلُ (مىن قەبلۇ): ئىلگىرى، بۇ دۇنيادا.
• وَظَنُّوا (ۋەزەننۇ): ئۇلار ئىشەندى، جەزم قىلدى (بۇ يەردە «گۇمان قىلدى» ئەمەس، بەلكى «ئېنىق ئىشەندى» مەنىسىدە).
• مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٍ (ما لەھۇم مىن مەھىيس): ئۇلارغا ھېچقانداق قېچىش يولى، پاناھلىنىش جايى يوق.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت قىيامەت كۈنىنىڭ دەھشەتلىك مەنزىرىسىنى سۈرەتلەپ بېرىدۇ. ئۇ كۈندە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن كىشىلەر ئۆزلىرى ئىلگىرى بۇ دۇنيادا چاقىرىپ ئىبادەت قىلغان بۇتلىرىنى، ياكى ئۆزلىرى ئىلاھ دەپ بىلگەن باشقا نەرسىلەرنى ئىزدەيدۇ، ئەمما ئۇلار پۈتۈنلەي غايىب بولۇپ، ھېچقايسىسى كۆرۈنمەيدۇ ۋە ئۇلارغا ھېچقانداق ياردەم قىلالمايدۇ. ئۇلار بۇ دۇنيادا ئۇ نەرسىلەرنى ئۆزلىرىنىڭ شاپائىتىچىسى ۋە قۇتقۇزغۇچىسى دەپ ئويلايتتى، ئەمما ئاخىرەتتە ئۇلارنىڭ پۈتۈنلەي بىكارلىقىنى ۋە ئاجىزلىقىنى كۆرۈپ، ئۇلاردىن ئۈمىدىنى ئۈزىدۇ.

شۇ چاغدا ئۇلار ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قېچىدىغان ھېچقانداق يول يوقلۇقىنى، پاناھلىنىدىغان ھېچقانداق جاي يوقلۇقىنى ئېنىق چۈشىنىپ، پۈتۈنلەي ئىشەنچكە كېلىدۇ. ئۇلار بۇ دۇنيادا قىلغان گۇناھلىرىنىڭ جازاسىدىن قۇتۇلۇشنىڭ ھېچقانداق ئىمكانىيىتى يوقلۇقىنى بىلىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، پەقەت ئاللاھ تائالاغىلا ئىبادەت قىلىش، ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرمەسلىك ۋە ئاخىرەت كۈنىگە تەييارلىق قىلىش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ ئەڭ مۇھىم ۋەزىپىسىدۇر. ئاللاھ تائالا بىزنى بۇنداق قورقۇنچلۇق ئاقىۋەتتىن ساقلىسۇن ۋە ئۆزىنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشتۈرسۈن.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئەزىز قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ئىنتايىن مۇھىم بىر ھەقىقەتنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ: بىز بۇ دۇنيادا ئىشەنگەن، تايانغان، ئىبادەت قىلغان ھەر قانداق نەرسە — بۇت، پۇل-مۇل، دەرىجە-مەنسەپ، ھەتتا ئۆزىمىزنىڭ كۈچ-قۇۋۋىتىمىز بولسۇن — ئاخىرەت كۈنىدە بىزنى تاشلاپ، غايىب بولىدۇ. شۇ كۈندە پەقەت ئاللاھ تائالاغىلا تايىنىش، ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىش ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئۈمىد قىلىشتىن باشقا ھېچقانداق نەرسە بىزگە پايدا بەرمەيدۇ.

ئاللاھ تائالا بىزنى بۇ دۇنيادا ئۇنىڭغا شېرىك كەلتۈرمەي، پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىدىغان، ئاخىرەت كۈنىنى ئەسلىدىن چىقارمايدىغان سادىق بەندىلىرىدىن قىلسۇن. ئاللاھنىڭ كىتابىنى ئوقۇپ، ئۇنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىش ھەر بىرىمىزنىڭ ئەڭ مۇھىم ۋەزىپىسىدۇر. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن ۋە ئاخىرەتتە ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشتۈرسۈن. آمىن.