سوره فصلت — آیه 52

معانی کلمات:

• أَرَأَيْتُمْ: به من خبر دهید، بگویید.
• شِقَاقٍ: دشمنی، عناد، مخالفت و جدایی از حق.
• بَعِیدٍ: دور از حق و حقیقت.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این مشرکان و تکذیبکنندگان بگو: «به من خبر دهید، اگر این قرآن از جانب خداوند باشد و شما به آن کفر بورزید و آن را انکار کنید، چه کسی گمراهتر از کسی است که در دشمنی و عنادی دور از حق قرار دارد؟»

یعنی اگر این کتاب آسمانی حقیقتاً از سوی پروردگار نازل شده باشد — که چنین است — و شما با وجود روشن بودن حق و آشکار بودن حجت، باز هم آن را نپذیرید و با لجاجت و سرکشی با آن مخالفت کنید، قطعاً هیچکس گمراهتر از شما نیست. زیرا شما با این کار، نه تنها راه هدایت را رها کردهاید، بلکه با آگاهی و دانایی، در برابر حقیقت ایستادهاید و خود را در ورطهای از گمراهی و عذاب انداختهاید که هیچ عذری برایتان باقی نمیماند.

شما با تکذیب قرآن، در حقیقت با خداوند به دشمنی برخاستهاید و از راه راست چنان دور افتادهاید که هیچ کجروی و انحرافی بدتر از انحراف شما نیست؛ چرا که حجت بر شما تمام شده و پیامبر با معجزهای آشکار آمده است، اما شما به جای پذیرش، به عناد و ستیز پرداختهاید.

فواید و پیامهای آیه:

1. حجت بر انسان تمام میشود: خداوند هیچ بندهای را بدون دلیل و برهان رها نمیکند؛ قرآن خود بزرگترین حجت الهی است و کسی که با وجود این حجت روشن، کفر بورزد، هیچ عذری ندارد.
2. گمراهی واقعی در عناد است: گمراهی تنها در ندانستن نیست، بلکه در دانستن حق و مخالفت با آن است. کسی که حق را میشناسد ولی با لجاجت آن را رد میکند، در عمیقترین درجه گمراهی قرار دارد.
3. دعوت به تفکر و اندیشه: این آیه انسان را به اندیشیدن درباره عاقبت کارش دعوت میکند؛ اگر قرآن از سوی خداست، پس انکار آن چه سرانجامی دارد؟ این پرسش، بیدارکننده وجدانهاست.
4. رحمت الهی در هشدار: خداوند با این هشدارها، درِ توبه و بازگشت را نمیبندد، بلکه میخواهد انسانها پیش از آنکه دیر شود، به خود آیند و از عناد دست بردارند. این نشانه محبت خداوند به بندگانش است.