چون به آدمى نعمتى ارزانى داريم، رويگردان مىشود و به تكبر گردن مىافرازد. و اگر بدو شرى برسد، بسيار فرياد و فغان مىكند.
📜
ترجمه — Tafsir
معانی کلمات:
أَعْرَضَ: روی گرداندن و اعراض کردن از حق و طاعت.
نَأَى بِجَانِبِهِ: با تکبّر و خودبزرگبینی دور شد و روی برگرداند.
الشَّرُّ: هرگونه سختی، بلا، فقر، بیماری و مانند آن.
دُعَاءٍ عَرِیضٍ: دعای بسیار و فراوان (عرض در اینجا به معنای کثرت و زیادی است).
تفسیر آیه:
خداوند متعال در این آیه، حالِ انسان را در دو وضعیت مختلف بیان میکند تا عبرتآموز باشد:
نخست: وقتی به انسان نعمتی میدهیم — مانند سلامتی، ثروت، قدرت یا آسایش — او از یاد و شکر خدا روی میگرداند و با تکبّر و خودبرتربینی از اطاعت و بندگی سر باز میزند. گویی نعمت، او را مغرور و غافل میکند و به جای نزدیک شدن به خدا، از او دور میشود.
دوم: اما به محض اینکه سختی و بلایی به او برسد — مانند بیماری، فقر یا مصیبت — به شدت به درگاه خدا پناه میبرد و دعاهای فراوان و پی در پی میکند تا آن بلا را از او برطرف سازد.
پس انسان در سختیها خدا را میشناسد و به او رو میآورد، اما در آسایش و راحتی از او غافل میشود. این رفتار نشاندهنده ضعف ایمان و ناسپاسی انسان است که تنها در مضیقه به یاد خدا میافتد و در رفاه، او را فراموش میکند.
فواید و درسهای آیه:
شکرگزاری در راحتی، نشانه ایمان راستین است: مؤمن واقعی کسی است که در نعمت و آسایش، شکرگزار خدا باشد و در سختی، صبور و امیدوار، نه اینکه تنها در بلا به یاد خدا بیفتد.
نعمتها آزمایش الهی هستند: خداوند با نعمتها ما را میآزماید که آیا شکر میکنیم یا ناسپاسی و تکبّر میورزیم.
تکبّر در برابر حق، آفت نعمت است: نعمت نباید باعث دوری از خدا و سرکشی در برابر فرمانهای او شود؛ بلکه باید وسیلهای برای نزدیکی بیشتر به او باشد.
دعا در سختی، نشانه فطرت خداجوی انسان است: این آیه یادآور میشود که انسان ذاتاً به خدا نیازمند است و در بحرانها به او پناه میبرد؛ پس بهتر است در همه حال این ارتباط را حفظ کند.
پایداری بر بندگی در هر دو حالت: سعادت واقعی در این است که انسان هم در نعمت شاکر باشد و هم در بلا صابر، و در هیچ حالتی از یاد خدا غافل نشود.
اگر پس از رنجى كه به او رسيده رحمتى به او بچشانيم مىگويد: اين حق من است و نپندارم كه قيامتى برپا شود، و اگر هم مرا نزد پروردگارم برگردانند البته كه نزد او حالتى خوشتر باشد. پس كافران را به اعمالى كه كردهاند آگاه مىكنيم و به آنها عذابى سخت مىچشانيم.
زودا كه آيات قدرت خود را در آفاق و در وجود خودشان به آنها نشان خواهيم داد تا برايشان آشكار شود كه او حق است. آيا اينكه پروردگار تو در همه جا حاضر است كافى نيست؟
سایت سوره قرآن با هدف خدمت به قرآن و سنت پیامبر به عنوان یک حرکت خضوع راه اندازی شده است و از حمایت شما خرسندیم و از تداوم تداوم شما قدردانی می نماییم و از خداوند متعال خواستار قبولی ما هستیم. و کار ما را صرفاً برای وجه شریف او بساز.