Shuro surasi — Oyat 20

Kalimalarning ma'nolari:

• حَرْثَ – ekin, hosil; bu yerda amal va ish ma'nosida. Ya'ni, kimning maqsadi va niyati qaysi tomonga bo'lsa, uning amali o'sha tomonga yo'naltiriladi.
• نَزِدْ – ko'paytiramiz, ziyoda qilamiz.
• نُؤْتِهِ – unga beramiz.
• نَصِيبٍ – ulush, nasiba.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda bandalarning niyatlariga qarab amallarining natijasi har xil bo'lishini bayon qilmoqda. Kimning maqsadi oxirat bo'lsa, ya'ni amallarini faqat Allohning roziligi va oxirat savobi uchun qilsa, Alloh uning amaliga baraka beradi va savobini ko'paytiradi. Bir yaxshi amaliga o'n barobardan tortib, yetti yuz barobargacha va hatto Alloh xohlagancha ziyoda qiladi. Chunki uning niyati pok, amali esa oxiratga yo'naltirilgan bo'ladi.

Ammo kimning maqsadi faqat dunyo bo'lsa, ya'ni amallarini faqat dunyo manfaati uchun qilsa — boylik, mansab, shuhrat yoki boshqa dunyoviy narsalarni qo'lga kiritishni niyat qilsa — Alloh unga bu dunyoda taqdir qilingan ulushini beradi. Lekin uning bu amali oxiratda hech qanday savobga aylanmaydi, chunki u oxiratni niyat qilmagan. Natijada uning dunyodagi ulushi tugagach, oxiratda unga hech qanday nasiba bo'lmaydi.

Bu oyatda asosiy e'tibor niyatning pokligi va amalning oxiratga yo'naltirilganligiga qaratilgan. Chunki amalning qadri niyatga bog'liqdir.

Foydalar:

1. Niyatning pokligi amalning qadrini ko'taradi. Bir xil amalni qilgan ikki kishidan biri oxiratni niyat qilsa, uning savobi ko'payadi, ikkinchisi dunyoni niyat qilsa, unga faqat dunyoviy natija beriladi.
2. Bu oyat musulmonlarni amallarida faqat Alloh roziligini ko'zlashga undaydi va ularni riyodan, xalqning maqtovini istashdan qaytaradi.
3. Islom dini dunyo va oxiratni bir-biriga zid qo'ymaydi, balki insonni dunyoda halol va foydali ishlar qilishga, lekin asosiy maqsadni oxirat qilib qo'yishga o'rgatadi. Shunda Alloh unga dunyoni ham kafolatlaydi va oxiratda ham ulug' savob beradi.
4. Bu oyatda adolatning go'zal namunasi bor: har kim o'zi niyat qilgan narsasini oladi. Kim Allohni va oxiratni tanlasa, Alloh unga ikkala olamda ham yaxshilik beradi. Kim faqat dunyoni tanlasa, u o'z tanlovining oqibatini ko'radi.