Аш-Шура сүрөсү — Аят 27

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• بَسَطَ (басата): Кеңейтүү, мол-мол кылып берүү, эркин кылып жайып коюу дегенди билдирет.
• لَبَغَوْا (лабагав): «Багый» тамырынан алынган, ал эми багый — чектен чыгуу, зулумдук кылуу, текеберленип ашкере кетүү деген маанини берет.
• بِقَدَرٍ (бикадар): Өлчөм, чегара, белгиленген өлчөм менен дегенди туюнтат. Бул жерде Аллахтын ырыскыны өзү каалаган өлчөмдө берери айтылууда.
• خَبِيرٌ (хабийр): Кабардар, ички сырткы нерселердин баарынан кабардар болуучу дегенди билдирет.
• بَصِيرٌ (басыйр): Көрүүчү, баарын көрүп турган дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пенделерине ырыскыны толук кеңейтип, мол-мол кылып бергенде, алар жер бетинде чектен чыгып, зулумдукка, текеберликке жана бири-бирине каршы ашкере кетүүгө жөнөмөк. Бирок Аллах өзүнүн даанышмандыгы менен ырыскыны өзү каалаган өлчөмдө, белгиленген чегарада түшүрөт. Чындыгында Аллах пенделеринин абалынан, алардын ички-сырткы сырларынан толук кабардар жана баарын көрүп турат. Кимге канча берүү керектигин, качан берүү керектигин эң жакшы билет. Ошондуктан кээ бирөөлөргө байлыкты кеңейтип берет, кээ бирөөлөргө тартып берет — мунун баарында даанышмандык жана сыноо бар.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах пенделерине болгон ырыскыны алардын жакшылыгын эске алып, өлчөмү менен берет. Эгер баарына тең мол-мол берилсе, адамдардын арасында зулумдук, текеберлик жана ашкере кетүү көбөймөк.
• Байлыктын көптүгү ар дайым жакшылык эмес, кээде ал адамды адаштырып, Аллахтан алыстатышы мүмкүн. Ошондуктан ырыскынын өлчөмүнө ыраазы болуу — ыймандын белгиси.
• Аллах ар бир пенденин абалын, муктаждыгын жана кызыкчылыгын эң жакшы билет. Ошондуктан бергени да, бербегени да — даанышмандык менен.
• Ырыскынын тардыгы же кеңдиги — Аллахтын сыноосу. Байлык да, жакырлык да пенденин сабырдуулугун жана шүгүрүн сынайт.
• Аллахка болгон ишеним жана тоокалдык адамды тынчтыкка жеткирет, анткени Аллах эң жакшы башкаруучу жана эң жакшы көрүүчү экенин билүү жүрөккө тынчтык берет.
• Бул аят адамдарды байлыкка ашкере берилбей, орточо жолду кармоого, зулумдуктан жана текеберликтен алыс болууга чакырат.
• Аллахтын пенделерине болгон мээрими жана камкордугу — аларга пайдалуу нерсени гана берүүсүндө. Бул ыймандуу адамдын жүрөгүнө Аллахка болгон сүйүүнү жана ыраазылыкты арттырат.