سوره شوری — آیه 27

معانی کلمات:

• بَسَطَ: گستردن، فراخ کردن و زیاد کردن.
• لَبَغَوْا: طغیان و سرکشی میکردند، ستم و تجاوز مینمودند.
• بِقَدَرٍ: به اندازه و میزان معین.
• خَبِیرٌ: آگاه به باطن و نهانِ امور.
• بَصِیرٌ: بینا به ظاهر و آشکارِ احوال.

تفسیر آیه:

اگر خداوند روزی را برای همه بندگانش بهطور کامل و بدون محدودیت گسترده میساخت و به هر کس هر چه میخواست میداد، آنان در زمین طغیان و سرکشی میکردند و از روی سرمستی و برتریجویی به یکدیگر ستم روا میداشتند و نظم و عدالت در زمین از بین میرفت. اما خداوند حکیم، روزی را به اندازهای که خود میداند و مصلحت میبیند، نازل میکند؛ گاهی وسعت میدهد و گاهی تنگ میگیرد، و این تنگی و فراخی بر اساس حکمت و مصلحت بندگان است، نه بر اساس بخل یا سخاوتِ صرف. همانا خداوند به حال بندگانش کاملاً آگاه است و از ظاهر و باطن، نیازها و صلاح آنان باخبر است و بیناست؛ پس به هر کس به اندازهای که شایسته و لازم است عطا میکند و این تدبیرِ دقیق، نشانهی رحمت و حکمت اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• ثروت و فراخیِ روزی، همیشه خیر و برکت نیست؛ بلکه گاهی عامل طغیان و سرکشی انسان میشود و خداوند از روی لطف، آن را محدود میسازد تا بندگان از مسیر بندگی خارج نشوند.
• خداوند به نیازهای واقعی بندگان آگاهتر از خود آنان است و آنچه را که برای سعادت دنیا و آخرتشان لازم است، به بهترین شکل فراهم میکند؛ پس انسان باید به تقدیر الهی راضی باشد و در تنگی روزی نیز شکرگزار باشد.
• این آیه نشان میدهد که تدبیر الهی بر اساس حکمت و مصلحت است، نه بر اساس خواستههای زودگذر انسان؛ و همین حکمت، سبب آرامش دل مؤمن میشود که بداند هر چه پیش آید، خیر او در آن است.
• بندگان باید در برابر رزق و روزی، توکل بر خدا کنند و بدانند که او نه بخیل است که از دادن دریغ کند و نه غافل است که بیش از حد بدهد؛ بلکه همه چیز را با علم و بصیرت کامل مدیریت میکند.