Sura Az-Zukhruf — Aya 22

Maana ya Maneno:

• Ummah: Hapa ina maana ya dini, mwongozo, au njia/utamaduni waliokuwa nao.
• Āthārihim: Nyayo zao, mfumo wao, au mwenendo wao.
• Muhtadūn: Wale walioongoka, wanaojihesabu kuwa wako kwenye uongofu.

Ufafanuzi wa Aya:

Wakati ambapo Mtume Muhammad (S.A.W.) aliwaita washirikina wa Makka kuabudu Mungu mmoja na kuwaachia ibada ya masanamu, hawakukubali wala hawakuja na hoja yoyote ya msingi. Badala yake, walisema kwa kujihami: "Hapana, hatukuacha dini ya baba zetu; sisi tumewakuta baba zetu na babu zetu wakiwa kwenye dini na mwongozo maalum (yaani ibada ya masanamu), na sisi tunafuata nyayo zao kwa hakika, tukiona kuwa sisi ni wenye kuongoka kwa kufanya hivyo." Hivyo, walifanya kuiga na kuwaiga wazazi wao kuwa ni hoja ya kutosha, na walijiona kuwa wao ni waongofu kwa kufuata mwenendo wa wazee wao, hata kama mwenendo huo ulikuwa ni upotofu na ujinga. Hii ni dalili ya kwamba hawakuwa na hoja yoyote ya kimantiki wala uthibitisho, bali walitegemea tu mila na desturi za wazazi wao.

Faida Zinazotokana na Aya:

1. Kukataa kuiga kipofu: Aya hii inatuonya dhidi ya kuiga wazazi au wazee kwa upofu, hasa katika mambo ya dini. Kila mtu anatakiwa kufuata ukweli na ushahidi, si tu kufuata mila kwa sababu ni ya mababu.
2. Umuhimu wa hoja na dalili: Dini ya Kiislamu inatakikana ijengwe juu ya elimu, hoja, na dalili zilizo wazi, si juu ya kuiga tu. Mwenye akili anatakiwa kuchunguza na kufikiri kabla ya kukubali au kukataa.
3. Kuwahurumia wale wanaofuata upotofu: Aya inaonyesha hali ya wale wanaojifunga kwenye mila za mababu zao hata kama ni za makosa, na hii inatufundisha kuwa tunapaswa kuwafikia watu hao kwa hekima na mwongozo mzuri, ili waweze kuona ukweli.
4. Kuthamini akili na kuitumia: Muislamu anapaswa kutumia akili yake kutafuta ukweli, na asikubali mambo kwa kuwa tu ndivyo alivyokuta wazazi wake, kwani Mwenyezi Mungu ameamrisha kufikiri na kutafakari.