سوره زخرف — آیه 89

معانی کلمات:

• فَاصْفَحْ: روی گردان، چشم‌پوشی کن و با نرمش رفتار کن.
• سَلَامٌ: در اینجا به معنای درود و سلامِ توأم با ترکِ جدال و اعلامِ صلح و امنیت است.
• فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ: به زودی خواهند دانست (تهدید و وعیدی برای کافران).

تفسیر آیه:

ای پیامبر! از آنان (مشرکان و کافرانِ معاند) روی بگردان و از آزار و اذیتشان چشم‌پوشی کن، و با آنان به گونه‌ای سخن بگو که از شرّشان در امان بمانی؛ یعنی به جای مقابله به مثل یا درگیری لفظی، با گفتن «سلام» آنان را ترک کن و با این کار، راهِ مسالمت و جداییِ مسالمت‌آمیز را در پیش بگیر. این دستور در دوران مکه (پیش از فرمان جهاد) نازل شد و به پیامبر صلی الله علیه وسلم تسلیت و دلگرمی می‌دهد که در برابر لجاجت و دشمنی آنان، ناراحت نباشد و با بزرگواری و متانت رفتار کند. در پایان، خداوند آنان را تهدید می‌کند که به زودی (در دنیا یا آخرت) عاقبتِ بدِ کفر و عناد خود را خواهند دید و به جزای اعمالشان خواهند رسید؛ این وعیدی است سخت و هشداردهنده برای همه کسانی که در برابر حق، گردنکشی می‌کنند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. اخلاقِ دینی: اسلام به پیروان خود می‌آموزد که در برابر نادانی و بدرفتاری دیگران، با حلم و بردباری رفتار کنند و با سلام و درود، آتش خصومت را خاموش سازند؛ این نشانه‌ی بزرگی و کرامت نفس است.
2. آرامشِ روحی: این آیه به مؤمنان می‌آموزد که برای حفظ آرامش خود، از جدال و درگیری بی‌فایده با دشمنان بپرهیزند و کار را به خدا واگذارند؛ زیرا خداوند خود انتقام‌گیرنده‌ی ستمگران است.
3. امید و تسلیت: مؤمن در برابر سختی‌ها و آزارها نباید ناامید شود؛ چرا که وعده‌ی الهی حتمی است و ظالمان سرانجام نتیجه‌ی عمل خود را خواهند دید. این آیه، دل‌های مظلومان را به عدالت الهی امیدوار می‌کند.
4. دعوت به صلح: اسلام دینِ صلح و آرامش است و تا زمانی که دشمن دست به تجاوز نزده، مسلمانان به مدارا و مسالمت دعوت شده‌اند؛ این آیه نمونه‌ای از روحیه‌ی صلح‌طلبی اسلام است.