سوره دخان — آیه 41

معانی کلمات:

• مَوْلًى: خویشاوند، دوست، یا هر کسی که با انسان پیوند و ارتباطی داشته باشد؛ در این آیه منظور هر نوع رابطه و نزدیکی است.
• یُغْنِی: بینیاز کردن، دفع کردن و سودی رساندن.
• یُنصَرُونَ: یاری میشوند، از عذاب محافظت میشوند.

تفسیر آیه:

این آیه به روز قیامت اشاره دارد؛ روزی که هیچ خویشاوندی نمیتواند کوچکترین سودی به خویشاوند خود برساند و هیچ دوست و آشنایی قادر نیست از عذاب الهی چیزی را از دیگری دور کند. در آن روز، هیچکس نمیتواند دیگری را یاری کند یا از مجازات خداوند محافظت نماید، زیرا فرمانروایی و حکومت مطلق در آن روز تنها از آنِ خداوند است و هیچکس جرأت یا قدرتی برای شفاعت یا دفاع از دیگری ندارد، مگر کسانی که خداوند به آنان اجازه شفاعت دهد و آنان نیز فقط برای مؤمنان و بندگان صالح او شفاعت میکنند. در واقع، تمام روابط و وابستگیهای دنیوی قطع میشود و هیچ پیوندی — چه نسبی و چه دوستی — نمیتواند در برابر عذاب الهی کارساز باشد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که در دنیا به روابط انسانی و خویشاوندی تکیه نکنیم و بدانیم که تنها اتکای واقعی باید به خداوند باشد؛ زیرا در روز قیامت هیچکس نمیتواند به داد کسی برسد.
• انسان را به فکر فرو میبرد که اعمال نیک و ایمان خود را برای آن روز آماده کند، نه به امید کمک دیگران.
• این آیه نشان میدهد که خداوند در عین قدرت و قهر خود، نسبت به بندگان مؤمن و مطیع، رحمت و مهربانی دارد و تنها راه نجات، تقوا و بندگی اوست.
• این هشدار، انگیزهای برای ترک گناه و روی آوردن به عبادت و اطاعت از خداوند ایجاد میکند تا در آن روزِ سخت، از رحمت الهی بهرهمند شویم.