سوره دخان — آیه 48

معانی کلمات:

• صُبّوا: بریزید، بریزند.
• فوقَ رأسِهِ: بالای سر او.
• الحَمیم: آب بسیار داغ و جوشان که به بالاترین درجه حرارت رسیده است.

تفسیر آیه:

پس از آنکه آن گناهکارِ سرکش در قعر جهنم جای گرفت و عذابش آغاز شد، فرمان میرسد که بالای سر او آب جوشان و سوزانی بریزند؛ آبی که حرارتش به نهایت رسیده و هیچ آرامشی برای او باقی نمیگذارد. این عذاب چنان فراگیر است که از هیچ سو برایش گریزی نیست و لحظهای از آن رهایی ندارد. این ریختن آب داغ بر سر، نه تنها برای شکنجه جسمی است، بلکه نشانهای از خواری و ذلت اوست، چرا که بالای سر، جایگاه کرامت و عزت انسان است و این عمل، تحقیر او را در برابر دیدگان همه کامل میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• عذاب الهی در آخرت، متناسب با گناهان و سرکشیهای انسان است و هیچ ظلمی در آن نیست؛ بلکه نتیجهی اعمال خود اوست.
• این آیه هشداری است برای آنان که در دنیا سرکشی میکنند و حق را نمیپذیرند که عاقبتشان خواری و عذابی دردناک است.
• رحمت و عدالت الهی اقتضا میکند که نیکوکاران پاداش کرامت و بدکاران کیفر ذلت ببینند؛ پس انسان باید در انتخاب راه خود هوشیار باشد و از این هشدارها برای اصلاح خویش بهره گیرد.
• یادآوری این صحنهها، دلهای مؤمنان را به شکرگزاری از نجات الهی وامیدارد و آنان را به پایداری بر راه حق ترغیب میکند.