Мухаммад сүресі — Аят 37

1. Сөздердің мағынасы:

• ﴿إِن يَسْأَلْكُمُوهَا﴾: Егер Алла сендерден барлық мал-дүниелеріңді сұраса.
• ﴿فَيُحْفِكُمْ﴾: Сонда қатты қысым жасап, талап етіп, қайта-қайта сұрай берсе.
• ﴿تَبْخَلُوا﴾: Сараңдық танытып, беруден бас тартасыңдар.
• ﴿وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ﴾: Және жүректеріңдегі жасырын өшпенділік пен кекті сыртқа шығарады.

1. Тәпсір:

Алла Тағала бұл аятта адам баласының жаратылысындағы әлсіздікті ашып көрсетеді. Егер Алла пенделерінен барлық дүние-мүлкін толық беруді талап етіп, оны қайта-қайта қатаң түрде сұрай берсе, адамдардың көбі сараңдыққа бой алдырып, беруден бас тартар еді. Сол кезде жүректеріндегі жасырын өшпенділік, кек және наразылық сыртқа шығып, адамның ішкі жүзіндегі шынайы бет-бейнесі ашылар еді. Алайда Алла Тағала өзінің шексіз мейірімімен пенделеріне жеңілдік жасап, олардан барлық мал-дүниесін емес, тек белгілі бір бөлігін ғана – зекет пен садақаны – міндеттеді. Бұл – Алланың құлдарына деген рақымы мен қамқорлығының көрінісі. Өйткені мал-дүниені толық сұрау адамды сараңдыққа және Аллаға деген наразылыққа итермелер еді. Сондықтан да Алла пенделерінің әлсіздігін біле тұра, оларға ауыртпалық салмайды. Бұл аят адамның жүрегіндегі ниеттің шынайылығын сынайтын сынақ ретінде де түсіндіріледі: мал сұралған кезде шынайы мүмін мен екіжүзді адам айқын ажыратылады.

1. Пайдалы қорытындылар:

• Алла Тағала пенделеріне ешқашан көтере алмайтын ауыртпалық жүктемейді. Ол өзінің шексіз мейірімділігімен әркімнің шамасына қарай ғана міндеттеме жүктейді.
• Ислам діні – жеңілдік пен рақым діні. Онда адамды шарасыз ететін, жүрегінде наразылық тудыратын талаптар жоқ.
• Мал-дүние – адамның жүрегіндегі ниетті сынайтын құрал. Кімнің шынайы мүмін, кімнің екіжүзді екені мал беру сәтінде айқындалады.
• Сараңдық – жүректегі өшпенділік пен кектің сыртқа шығуына себеп болатын жаман мінез. Мүмін адам сараңдықтан аулақ болуы керек.
• Алланың берген нығметтеріне шүкір етіп, оның жолында жомарттық таныту – иманның шынайылығының белгісі.
• Құран Кәрім адамның жаратылысындағы әлсіздіктерді ашық айтып, олардан қалай арылуға болатынын үйретеді. Бұл – Құранның адам жанын терең түсінетін кітап екенінің дәлелі.