سوره مائده — آیه 93

معانی کلمات:

• جُناح: گناه، حرج، مؤاخذه.
• طَعِمُوا: خوردند، تناول کردند (در اینجا اشاره به نوشیدن شراب و خوردن مال قمار پیش از تحریم است).
• اتَّقَوا: پرهیزکاری پیشه کردند، از نافرمانی خدا دوری جستند.
• أَحْسَنُوا: نیکوکاری کردند، عبادت خدا را چنان به جا آوردند که گویی او را میبینند.

تفسیر آیه:

این آیه در مورد گروهی از مؤمنان نازل شد که پیش از حکم قطعی تحریم شراب و قمار، از آنها استفاده کرده بودند و پس از نزول حکم تحریم، دلشان نگران بود که آیا بر آنچه در گذشته انجام دادهاند، مؤاخذه میشوند یا نه؟ خداوند متعال با این آیه به آنان اطمینان داد که هیچ گناهی بر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، نیست در آنچه پیش از تحریم خورده یا نوشیدهاند، به شرط آنکه تقوای الهی پیشه کنند و از شرک و گناهان بزرگ بپرهیزند و بر ایمان خود استوار بمانند و اعمال صالح انجام دهند. سپس این تقوا و ایمان را ادامه دهند و پس از نزول حکم تحریم، از شراب و قمار و دیگر محرمات دوری گزینند و بر ایمانشان بیفزایند. و باز هم تقوای الهی را حفظ کنند و به مقام احسان برسند؛ یعنی چنان خدا را عبادت کنند که گویی او را میبینند و اگر آنان او را نمیبینند، او آنان را میبیند. خداوند چنین نیکوکارانی را دوست دارد و پاداش آنان را نیکو خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• رحمت و لطف خداوند شامل حال مؤمنانی میشود که پیش از روشن شدن حکم، از روی ناآگاهی یا اجتهاد، کاری انجام دادهاند و پس از آگاهی، توبه کرده و راه درست را پیش گرفتهاند؛ خداوند آنان را مؤاخذه نمیکند.
• تقوا و پرهیزکاری، پلهای برای رسیدن به ایمان راسخ و اعمال صالح است و هرچه انسان در این مسیر گام بردارد، به مقام احسان نزدیکتر میشود.
• محبت خداوند نصیب کسانی میشود که در عبادت و بندگی، نهایت دقت و نیکویی را به کار میبرند و در معامله با خلق نیز احسان را پیشه میکنند.
• این آیه مؤمنان را تشویق میکند که همواره در حال رشد معنوی باشند؛ از تقوا به ایمان، از ایمان به احسان، تا به بالاترین درجات قرب الهی برسند.