سوره ذاریات — آیه 18

معانی کلمات:

• اَسْحار: جمع «سَحَر» به معنای آخر شب، نزدیک سپیده‌دم (قبل از طلوع فجر).
• یَسْتَغْفِرُونَ: طلب آمرزش و بخشش از خداوند متعال برای گناهان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه توصیف پرهیزگاران و نیکوکاران، یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته آنان را بیان می‌کند: آنان در دل شب، به ویژه در ساعات پایانی شب (سحرگاهان)، از خواب برمی‌خیزند و به درگاه الهی روی می‌آورند و با تضرّع و زاری، از خداوند آمرزش می‌طلبند. این استغفار آنان تنها یک عادت زبانی نیست، بلکه نشانه‌ی عمق ایمان و بیداری دل آنان است؛ زیرا سحرگاهان، زمانی است که درهای رحمت الهی گشوده می‌شود و بندگان مخلص با خدای خود راز و نیاز می‌کنند. آنان با این عمل، هم پاکی درون خود را از گناهان تضمین می‌کنند و هم به پروردگار خویش اعلام می‌دارند که به ضعف و نیازمندی خود آگاهند و تنها به فضل و رحمت او امیدوارند. این استغفار، مقدمه‌ای برای پذیرش اعمال نیک و تداوم راه بندگی است.

فواید و پیام‌های آیه:

1. اهمیت سحرخیزی و عبادت در سحر: این آیه نشان می‌دهد که سحرگاهان، بهترین زمان برای ارتباط با خدا و طلب آمرزش است؛ زمانی که آرامش و خلوت با پروردگار، دل را صفا می‌دهد.
2. تواضع در برابر خدا: حتی نیکوکاران نیز خود را بی‌نیاز از آمرزش نمی‌دانند و پیوسته از خداوند طلب بخشش می‌کنند. این درس بزرگی است که انسان هر چقدر هم مقامش بالا باشد، باید در برابر خدا فروتن باشد.
3. پاکی مداوم از گناه: استغفار سحرگاهی، روح را از آلودگی‌ها پاک می‌کند و زمینه را برای انجام اعمال نیک در طول روز فراهم می‌سازد.
4. امید به رحمت الهی: این آیه به ما می‌آموزد که درهای رحمت خدا همیشه باز است و اگر بنده‌ای با اخلاص به درگاه او برگردد، خداوند او را می‌بخشد و مورد لطف قرار می‌دهد.
5. ترویج فرهنگ توبه و بازگشت: با الگوگیری از این صفت نیکان، می‌توانیم در زندگی خود نیز سحرگاهان را به دعا و استغفار اختصاص دهیم و از برکات بی‌شمار آن بهره‌مند شویم.