Tur surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• أَلَتْنَاهُمْ — biz ularning (savoblaridan) biror narsani kamaytirmadik, nuqson yetkazmadik.
• رَهِينٌ — garovga qo'yilgan, o'z qilmishi evaziga bog'liq bo'lgan, qutulib qutula olmaydigan.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda mo'min bandalariga ulug' bir fazl va marhamatini bayon qilmoqda. U zot aytadiki, imon keltirganlar va ularning orqasidan zurriyotlari (farzandlari) ham imon bilan ergashgan bo'lsa, Biz ularni (ya'ni, zurriyotlarni) ota-bobolariga jannatda birga bo'lish sharafi bilan ulaymiz. Ya'ni, agar farzandlar ota-onalarining darajasiga yetmagan bo'lsalar ham, ularni ota-onalarining martabasiga qo'shamiz, toki ota-onalarning ko'zlari farzandlari bilan quvonsin va ular birga, yonma-yon yashasinlar. Bu Allohning fazli va karami ila bo'ladi.

Shuningdek, Alloh taolo ota-onalarning savoblaridan hech narsani kamaytirmaydi. Ya'ni, farzandlarni ularning darajasiga qo'shish bilan ota-onalarning amallari savobidan biror zarra ham nuqson topmaydi. Har bir inson o'zi qilgan ishi evaziga garovga qo'yilgandir — ya'ni, har kim o'z amaliga qarab jazolanadi yoki mukofotlanadi, hech kim boshqaning gunohini ko'tarmaydi va hech kim boshqaning savobiga sherik bo'lolmaydi. Lekin Allohning fazli bilan mo'min ota-onalarga farzandlari ham ilova qilinadi, bu esa ularning o'z amallari evaziga emas, balki Allohning keng marhamati tufaylidir.

Foydalar va saboqlar:

1. Alloh taoloning mo'min bandalariga bo'lgan marhamati nihoyatda kengdir. U zot ota-onalarning ko'nglini farzandlari bilan xursand qilish uchun ularni jannatda birga jamlaydi. Bu esa mo'minlarning jannatdagi saodatini yanada oshiradi.
2. Islomda oila va farzand tarbiyasiga alohida e'tibor berilgan. Farzandlarning imonli bo'lib voyaga yetishi ota-onalar uchun dunyoda ham, oxiratda ham eng katta baxt va saodat manbaidir. Shu bois har bir ota-ona farzandlarini imon va taqvo bilan tarbiyalashga intilishi lozim.
3. Allohning adolati shundaki, har kim o'z qilmishiga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi. Bu esa insonlarni mas'uliyatli bo'lishga, faqat o'z amallariga tayanib, yaxshi ishlar qilishga undaydi.
4. Bu oyat mo'minlarga katta umid va xushxabar beradi: agar ular o'z farzandlarini imon bilan tarbiyalashga muvaffaq bo'lsalar, Alloh ularning savoblarini kamaytirmagan holda farzandlarini ham ularga hamrox qiladi. Bu Allohning fazli va karamidir.