سوره قمر — آیه 20

معانی کلمات:

• تَنزِعُ: میکند، از جا برمیکند.
• أَعْجَازُ: جمع «عجز» به معنای ریشه و بن درخت.
• نَخْلٍ: درخت خرما.
• مُنقَعِر: از ریشه کندهشده، واژگونشده بر زمین.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه توصیف عذاب قوم عاد است که خداوند آنان را به دلیل تکذیب پیامبرشان هلاک کرد. در اینجا میفرماید: آن باد سهمگین و بسیار سرد، مردم را از جایشان برمیکند؛ بهگونهای که آنان را از زمین میکند و بر سرهایشان میاندازد، چنانکه گردنهایشان میشکند و سرهایشان از بدن جدا میشود. سپس آنان را به درختان خرمایی تشبیه میکند که از ریشه کنده شده و بر زمین افتادهاند؛ زیرا قوم عاد مردمانی بلندقامت و تنومند بودند و هنگام هلاکت، پیکرهایشان مانند تنههای نخلهای ریشهکنشده بر زمین میافتاد. این تشبیه، تصویری بسیار دقیق و هولناک از نابودی کامل و ذلتآمیز آن قوم سرکش ارائه میدهد.

فواید و پیامهای آیه:

• عذاب الهی میتواند به ناگهانیترین و شدیدترین شکل ممکن بر انسانهای متکبر و سرکش نازل شود؛ پس هیچکس نباید از قدرت خداوند غافل باشد.
• قدرت و جثه بزرگ و ظاهر نیرومند، هیچ پناهی در برابر اراده الهی نیست؛ قوم عاد با آن همه قدرت و بلندقامتی، مانند گیاهی بیارزش از ریشه کنده شدند.
• این آیه درس عبرتی است برای همه انسانها تا از تکبر و سرکشی در برابر فرمان خداوند بپرهیزند و بدانند که تنها توکل بر خدا و پیروی از پیامبران، مایه نجات و سعادت است.
• قرآن با این تصویرهای زنده و هولناک، دلهای مردم را بیدار میکند تا به عظمت خداوند پی برده و بهسوی ایمان و تقوا روی آورند.