سوره قمر — آیه 45

معانی کلمات:

• «الْجَمْع»: گروه و اجتماع (در اینجا مراد جمعیت کافران و مشرکان است).
• «الدُّبُر»: پشت، جمع آن «أدبار» است؛ کنایه از فرار و پشت کردن به دشمن.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خبر از پیروزی قطعی مؤمنان بر کافران میدهد و میفرماید: بهزودی این جمعیت (که با تکبر و غرور گرد آمدهاند تا حق را نابود کنند) شکست خواهند خورد و به دشمن پشت کرده و فرار خواهند کرد. این وعده الهی زمانی تحقق یافت که در جنگ بدر، ابوجهل و همراهانش با غرور گفتند: «ما جمعیتی پیروزمندیم»، اما خداوند جمع آنان را شکست داد و آنان را به فرار واداشت. این آیه نشان میدهد که پیروزی به تعداد و تجهیزات نیست، بلکه به یاری خداوند است؛ هرچند کافران با قدرت ظاهری خود ببالند، اما اراده الهی بر هر چیزی غالب است و وعده خداوند درباره یاری مؤمنان حتمی و قطعی است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که خداوند هرگز بندگان مؤمن خود را تنها نمیگذارد و در سختترین شرایط، یاری او نزدیک است.
• شکست کافران و پیروزی حق بر باطل، سنت قطعی الهی در طول تاریخ بوده و خواهد بود؛ بنابراین مؤمنان نباید از قدرت ظاهری دشمن هراس داشته باشند.
• توکل بر خدا و اعتماد به وعدههای او، کلید آرامش دل و ثبات قدم در برابر سختیهاست؛ چرا که وعده الهی تخلفناپذیر است.
• این آیه درس عبرتی است برای همه کسانی که به قدرت، ثروت و جمعیت خود مغرور میشوند؛ چرا که عزت و ذلت تنها به دست خداوند است.