Qamar surasi — Oyat 45

Kalimalarning ma'nolari:

• جَمْعُ — to'plangan guruh, qo'shin.
• يُوَلُّونَ الدُّبُرَ — orqalariga o'girilib, yuz o'girib qochadilar (ya'ni mag'lub bo'lib chekinadilar).

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo musulmonlarga xushxabar bermoqda: kofirlarning to'plangan qo'shini, garchi ular son jihatdan ko'p bo'lsalar-da, albatta mag'lubiyatga uchraydi va ular jang maydonidan orqalariga qarab qochishga majbur bo'ladilar. Bu va'da Allohning Rasuliga va mo'minlarga g'alaba va'dasidir.

Ushbu oyatning nozil bo'lish sababi shuki, Badr jangi arafasida Abu Jahl kofirlar bilan faxrlanib: "Biz g'olib chiqadigan jamoa (qo'shin)miz", deb maqtanayotgan edi. Shunda Alloh taolo bu oyatni nozil qilib, ularning mag'lub bo'lishini va qochishlarini xabar berdi. Keyinchalik bu va'da aynan Badr jangida amalga oshdi — musulmonlar oz sonli bo'lishlariga qaramay, kofirlar ustidan g'alaba qozondilar va ularning qo'shini mag'lub bo'lib, orqalariga qarab qochdilar.

Bu oyatda kofirlarning jismoniy mag'lubiyati ham, ma'naviy yengilishi ham ifodalangan. Alloh taolo o'z yordamini mo'minlarga yetkazishini va ularni g'alabaga erishtirishini va'da qilgan.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

• Allohning va'dasi haqdir — U mo'min bandalariga yordam berishni va'da qilgan bo'lsa, albatta bajaradi, hatto sharoitlar qiyin bo'lsa ham.
• Musulmonlar sonning ko'pligiga emas, balki Allohning yordamiga tayanishlari kerak. G'alaba Allohning izni bilan bo'ladi, sonning ko'pligi bilan emas.
• Kofirlarning kuchi va to'planishi ularni Allohning jazosidan qutqara olmaydi. Alloh xohlagan narsasi albatta amalga oshadi.
• Bu oyat mo'minlarga sabr va ishonch bag'ishlaydi — qiyinchilik va dushmanning kuchli ko'rinishi mo'minlarni tushkunlikka solmasligi kerak, chunki oxir-oqibat g'alaba Allohdan keladi.
• Tarixiy voqealar (Badr jangi) Qur'on oyatlarining haqiqatligini isbotlovchi dalildir — bu mo'minlarning iymonini mustahkamlaydi.