سوره رحمن — آیه 40

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (مخاطب به صورت تثنیه، یعنی دو نفر: جن و انس).

تفسیر آیه:

ای پرسش توبیخآمیز و شگفتانگیز از سوی پروردگار به هر دو گروه جن و انس: پس ای جن و انس، کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید و دروغ میشمارید؟ این آیه در میانهی بیان نعمتهای بزرگ الهی در روز قیامت و بهشت آمده است؛ نعمتهایی که خداوند برای بندگان مؤمن خود در آن روز عظیم فراهم کرده است. خطاب به هر دو گروه است تا هیچکس نتواند خود را معذور دارد؛ زیرا نعمتهای خداوند آنقدر آشکار و بیشمار است که هیچ عاقلی نمیتواند آنها را انکار کند. این آیه یادآور میشود که تمام نعمتهای دنیا و آخرت، از جانب خداوند است و بندگان در برابر آنها مسئولاند؛ پس نباید نعمتهای الهی را نادیده گرفت یا در برابر آنها کفران کرد.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای خداوند بر بندگانش آنقدر گسترده و بیپایان است که انسان و جن در برابر آنها غرق در شگفتی میشوند و هیچ بهانهای برای انکار ندارند.
• این آیه دعوتی لطیف به شکرگزاری و توجه به الطاف الهی است؛ چرا که یادآوری نعمتها، محبت خدا را در دل زنده میکند و انسان را به اطاعت و بندگی ترغیب مینماید.
• خطاب به جن و انس نشان میدهد که دین اسلام و هدایت الهی مختص به گروهی خاص نیست و همهی موجودات مکلف در برابر نعمتهای پروردگار مسئولاند.
• تکرار این آیه در سورهی رحمان، درس عبرتی است برای بیداری وجدان و پرهیز از غفلت؛ تا بنده در هر لحظه به یاد نعمتهای بیپایان خدا باشد و زبانش به شکر و قلبش به محبت پروردگار گویا شود.