سوره رحمن — آیه 67

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (خطاب به دو گروه جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، پس از ذکر نعمتهای بزرگ خود در آیات پیشین — مانند آفرینش آسمانها و زمین، خورشید و ماه، و نعمتهای بهشتی — با لحنی پرسشی و توبیخی، خطاب به جن و انس میفرماید: «پس کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید؟» این استفهام، استفهام تقریری و توبیخی است؛ یعنی خداوند بندگان را در برابر نعمتهای بیشمارش قرار میدهد و از آنان میپرسد: با این همه احسان و رحمت، آیا هنوز هم راه تکذیب و ناسپاسی را در پیش میگیرید؟ این آیه در حقیقت، هشداری است به تمامی جن و انس که نعمتهای الهی را بشناسند و در برابر آنها شکرگزار باشند، نه آنکه کفران کنند. تکرار این آیه در سوره رحمن، نشاندهنده اهمیت شکرگزاری و عظمت نعمتهای الهی است که هر بار با نعمتی جدید، این سؤال توبیخی تکرار میشود تا بندگان به عمق کفران خود پی ببرند.

فواید و پیامهای آیه:

1. شناخت نعمتها، زمینهساز شکرگزاری است: این آیه انسان را به تفکر در نعمتهای الهی دعوت میکند؛ چرا که تا نعمت شناخته نشود، شکر آن ممکن نیست.
2. تکذیب نعمتها، نوعی کفران است: انکار نعمتهای خداوند، نه تنها نشانه ناسپاسی است، بلکه انسان را از مسیر بندگی و سعادت دور میسازد.
3. لطف و رحمت الهی بر عذابش پیشی دارد: تکرار این سؤال در سوره رحمن، نشان میدهد که خداوند با مهربانی و تذکر، بندگان را به راه راست دعوت میکند و درِ توبه و شکرگزاری را همیشه باز گذاشته است.
4. مسئولیت مشترک جن و انس: این خطاب به هر دو گروه، بیانگر آن است که همه موجودات مکلف در برابر نعمتهای الهی مسئولند و باید در مسیر شکر و بندگی گام بردارند.
5. قرآن، کتاب شکر و سپاس است: این آیه و سوره رحمن، انسان را به زندگی سرشار از قدردانی و محبت نسبت به خالق دعوت میکند و او را از غفلت و ناسپاسی بازمیدارد.