سوره حدید — آیه 18

معانی کلمات:

• مُصَّدِّقین و مُصَّدِّقات: اصل آن «مُتَصَدِّقین» و «مُتَصَدِّقات» است؛ یعنی مردان و زنانی که صدقه میدهند و از مال خود در راه خدا انفاق میکنند.
• قَرضاً حَسَناً: وام نیکو؛ یعنی انفاقی که با طیب خاطر، نیت خالص و بدون منت و آزار انجام شود.
• یُضاعَف: چند برابر میشود؛ پاداش آن افزوده میگردد.
• أجرٌ کریم: پاداشی بزرگوارانه و ارزشمند؛ که همان بهشت و رضوان الهی است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، مردان و زنانی را که از اموال خود صدقه میدهند و در راه او انفاق میکنند، ستایش مینماید. این انفاقِ نیکو، وامی است که بنده به پروردگار خود میدهد؛ وامی که هرگز از بین نمیرود و نزد خداوند محفوظ میماند. شرط این قرضِ نیکو آن است که با دلِ خوش، نیتِ پاک و بدون منت و آزردنِ دیگران انجام شود؛ چرا که انفاقِ همراه با منت، ارزش خود را از دست میدهد.

خداوند در برابر این قرضِ نیکو، پاداشی چند برابر وعده داده است؛ به گونهای که هر حسنه از ده برابر تا هفتصد برابر و حتی بیشتر، افزایش مییابد. این مضاعف شدن، نشانهی کرم و بخشش بیپایان الهی است. علاوه بر این پاداشِ چند برابر، برای آنان اجر و پاداشی کریمانه و بزرگوارانه نیز مهیاست که همان بهشت جاویدان و خشنودی پروردگار است؛ پاداشی که هیچ چشمی ندیده، هیچ گوشی نشنیده و به قلب هیچ بشری خطور نکرده است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که انفاق در راه خدا، نه تنها کاستن از مال نیست، بلکه وامی است که خداوند آن را چند برابر بازمیگرداند؛ پس هیچ ترسی از فقر و تنگدستی در انفاق نباید داشت.
• ارزش انفاق به نیت و حالِ قلب است؛ انفاقی که با اخلاص، طیب خاطر و بدون منت باشد، نزد خداوند پذیرفته و پاداش آن عظیم است.
• خداوند با تعبیر «قرض دادن به خود»، بندگان را به مقام قرب و شرافت رسانده است؛ گویی بنده با انفاق خود، به خداوند نزدیک میشود و رابطهای محبتآمیز با پروردگارش برقرار میکند.
• این آیه، مردان و زنان را به یک اندازه به صدقه و انفاق دعوت میکند و نشان میدهد که در پیشگاه خداوند، هر دو جنس میتوانند به درجات عالی ایمان و احسان دست یابند.
• پاداش کریمانه، تنها به مال و ثروت دنیوی محدود نیست؛ بلکه شامل نعمتهای اخروی، بهویژه بهشت و رضوان الهی است که برترین و ماندگارترین پاداش است.