Аль-Хадид сүресі — Аят 4

1. Сөздердің мағынасы:

• اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ: Ол Аршыға көтерілді, яғни Өзінің ұлылығына лайықты түрде биіктеді. Бұл жерде Аллаһтың Арш үстінде орнығуы — Оның ұлылығы мен биіктігіне сай келетін, біз білмейтін сипатта.
• يَلِجُ: Кіреді, енеді.
• يَعْرُجُ: Көтеріледі, жоғары шығады.
• الْعَرْشِ: Арш — Аллаһтың жаратылыстарының ең үлкені, Оның ұлылығының белгісі.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала — аспандар мен жерді алты күнде жаратқан Жаратушы. Ол қаласа, бір сәтте-ақ жарата алатын құдіретке ие болса да, бұл жаратылыс алты күнде жүзеге асты. Содан кейін Ол Аршқа Өзінің ұлылығына лайықты түрде көтеріліп, биіктеді.

Аллаһ жерге кіретін нәрселердің бәрін біледі — жаңбыр тамшылары, дәндер, өлі денелер және тағы басқалары. Жерден шығатын нәрселерді де біледі — өсімдіктер, дақылдар, жемістер, пайдалы қазбалар. Аспаннан түсетін нәрселерді де біледі — жаңбыр, уахи, періштелер, рақым мен азап. Аспанға көтерілетін нәрселерді де біледі — періштелер, пенделердің істері мен рухтары.

Аллаһ қайда болсаңыздар да, сіздермен бірге — Оның ілімі, құдіреті және қамтуы арқылы. Сіздердің істеріңіздің ешбірі Одан жасырын емес. Ол сіздердің не істеп жатқандарыңызды көріп тұр, келешекте оларға лайықты жаза не сый берер.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһтың шексіз құдіреті мен даналығы: Ол бәрін жаратты және әр нәрсені Өз білімімен қамтып тұр. Бұл — Оған деген сенімді нығайтатын үлкен дәлел.
• Аллаһ әрдайым бізбен бірге, Оның ілімінен ешнәрсе қашып құтылмайды. Бұл бізді жақсылыққа ұмтылуға және жамандықтан сақтануға шақырады.
• Аллаһтың жаратылыстағы әрбір қозғалысты — жерге кіретін де, шығатын да, аспаннан түсетін де, көтерілетін де — толық білуі Оның рақымдылығы мен әділдігін көрсетеді. Бұл — пенденің Аллаһқа деген махаббатын арттыратын, Оған құлшылық етуге деген ынтасын күшейтетін ұлы шындық.
• Ислам діні адамды Аллаһты тануға, Оның ұлылығын мойындауға және әрбір ісінде Оның алдында жауапты екенін сезінуге баулиды. Бұл — жүректі нұрландыратын, өмірге мән беретін терең ғибрат.