سوره مجادله — آیه 20

معانی کلمات:

• یُحَادّونَ: از ریشه «حَدّ» به معنای مرز و کرانه است؛ یعنی کسانی که در مقابل خدا و رسولش میایستند و از مرز و حدود الهی تجاوز میکنند و با دشمنی و مخالفت، در برابر آنان صفآرایی میکنند.
• الأَذَلّینَ: جمع «أَذَلّ» به معنای خوارترین و پستترین افراد؛ کسانی که ذلت و خواری بر آنان غلبه کرده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه سرنوشت کسانی را بیان میکند که با خدا و پیامبرش به دشمنی و مخالفت برمیخیزند و در برابر فرمانهای آنان گردنکشی میکنند. اینان کسانی هستند که از مرزهای شرعی تجاوز کرده و راه مخالفت با دین الهی را در پیش گرفتهاند. خداوند خبر میدهد که این گروه، در زمرهی خوارترین و ذلیلترین افراد قرار خواهند گرفت؛ چه در دنیا که عزت و سربلندی از آنان سلب میشود و چه در آخرت که رسوایی و عذاب ابدی در انتظارشان است. این وعدهی الهی شامل همهی کسانی است که در طول تاریخ با پیامبران و اولیای الهی به ستیز برخاستند و سرانجام مغلوب و منکوب شدند، چنانکه خداوند آنان را در میان ملتهای پیشین نیز خوار و رسوا گردانید.

فواید و پیامهای آیه:

• دشمنی با خدا و رسولش، سرانجامی جز ذلت و خواری ندارد؛ هرچند انسان در ظاهر قدرتمند و پیروز به نظر برسد.
• عزت واقعی تنها در سایهی پیروی از فرمانهای الهی و رسول او به دست میآید و هر که از این مسیر منحرف شود، به پستی و حقارت دچار میگردد.
• این آیه مایهی دلگرمی مؤمنان است که بدانند خداوند هرگز دشمنان دینش را بیپاسخ نمیگذارد و در نهایت، حق بر باطل پیروز میشود.
• انسان عاقل باید از سرنوشت شوم مخالفان خدا و رسول عبرت بگیرد و راه سعادت را با اطاعت و تسلیم در برابر وحی الهی بپیماید.