سوره حشر — آیه 21

معانی کلمات:

• خاشعًا: فروتن، خاضع و ذلیل.
• متصدّعًا: شکافخورده و از هم پاشیده.
• خشیت: ترسی آمیخته با تعظیم و احترام.

تفسیر آیه:

اگر ما این قرآن را بر کوهی نازل میکردیم — با آن صلابت و استواری و عظمتی که دارد — میدیدی که آن کوه از ترس و هیبت خداوند فروتن میشود و از شدت خشیت، میشکافد و از هم میپاشد. این بیان، یک تمثیل و مثال برای انسانهاست تا عبرت بگیرند. اگر کوه با آن سختی و عظمتش طاقت تحمل این کلام الهی را ندارد و در برابر آن خاضع میشود، پس ای انسان که قلبت از سنگ سختتر است، چگونه در برابر قرآن بیتفاوت میمانی و از آن پند نمیگیری؟ این مثالها را خداوند برای مردم بیان میکند تا شاید عقلهای خود را به کار گیرند، در آیات قرآن تدبّر کنند، از وعدهها و وعیدهای آن عبرت بگیرند و بهسوی ایمان و عمل صالح روی آورند.

فواید و پیامهای آیه:

• قرآن چنان عظمت و سنگینی دارد که اگر بر کوه نازل میشد، آن را متلاشی میکرد؛ پس شایسته است که انسان با خشوع و تدبّر به آن گوش فرا دهد.
• نرمدلی و ترس از خداوند، نشانهی ایمان و درک عظمت پروردگار است و انسان نباید در برابر کلام الهی قساوت قلب داشته باشد.
• خداوند با بیان مثالهای محسوس، راه تفکر و اندیشه را برای همهی انسانها هموار کرده است تا با تعقّل، به حقیقت راه یابند.
• این آیه انگیزهای قوی برای تلاوت قرآن با حضور قلب و عمل به دستورات آن است، چرا که قرآن نه فقط برای خواندن، بلکه برای دگرگون کردن دل و زندگی انسان نازل شده است.