Ənam surəsi — Ayə 100

Kəlmələrin mənaları:

• Şürakə — şəriklər, ortaqlar.
• Xərəqou — uydurdular, iftira atdılar, yalanla nisbət verdilər.
• Bənin və bənat — oğullar və qızlar.
• Sübhanəhu və təala — O, pakdır və ucadır, hər eyibdən və nöqsandan uzaqdır.

Təfsir:

Bu ayə, Allah-Təalaya şərik qoşan müşriklərin ən böyük cəhalətini və iftiralarını ifşa edir. Onlar cinləri Allaha şərik qoşdular, yəni onlara ibadət etdilər, onların fayda və zərər verə biləcəyinə inandılar. Halbuki cinləri də, onları da, bütün məxluqatı yaradan ancaq Allahdır. O, hər şeyi yoxdan yaradan, heç bir şərikə və köməkçiyə ehtiyacı olmayan tək İlahdır. Belə olan halda ibadətə layiq olan ancaq Odur, Onun qarşısında boyun əymək, yalnız Ona üz tutmaq lazımdır.

Daha sonra ayə, müşriklərin Allah haqqında uydurduqları başqa bir böyük iftiranı da açıqlayır: Onlar heç bir elmə, dəlilə və əsasa əsaslanmadan Allah üçün övladlar uydurdular. Bəziləri dedi: “Mələklər Allahın qızlarıdır”, yəhudilər Üzeyri, nəsranilər isə İsanı Allahın oğlu hesab etdilər. Bütün bunlar saf bir iftira və yalan idi. Çünki Allah-Təala bu cür keyfiyyətlərdən tamamilə uzaqdır, O, heç bir övladı olmayan, heç bir şəriki olmayan, əbədi və tək olan Allahdır.

Ayənin sonunda Allah-Təala Özünü bu yalan və böhtanlardan tənzih edərək buyurur: “Sübhanəhu və təala əmma yəsifun” — Allah pakdır və ucadır, onların Ona aid etdikləri bütün bu yalan və uydurma sifətlərdən tamamilə uzaqdır. Bu, həm bir xəbərdarlıq, həm də möminlərə bir dərsdir ki, Allah haqqında yalnız Onun Özünün və Peyğəmbərinin (sallallahu aleyhi və səlləm) xəbər verdiyi şəkildə danışmaq lazımdır.

Bu ayədən bizə böyük bir ibrət var: İnsan öz ağlına və zənninə əsaslanaraq Allah haqqında danışmamalı, Ona heç bir şərik qoşmamalı, Onun haqqında yalan və uydurma sözlər söyləməməlidir. Allah-Təala bütün nöqsanlardan uzaqdır, Onun haqqında yalnız gözəl sözlər demək, Onu yalnız tərifləmək və Ona yalnız ixlasla ibadət etmək lazımdır. Bu ayə bizi təvhidə, yəni Allahı bir bilməyə, Ona şərik qoşmaqdan çəkinməyə və Onun böyüklüyünü dərk etməyə dəvət edir. Nə qədər ki, insan Allahı düzgün tanıyır, o, Öz Rəbbinə yaxınlaşır və Onun rəhmətinə nail olur. Allah-Təala isə bütün bu yalan və iftiralardan uzaq olaraq, haqqı bəyan edir və bizi doğru yola hidayət edir.