Sure En'âm — Ayet 100

Kelime Anlamları:

• Şürekâ: Ortaklar, eşler.
• Cinn: Cinler, gözle görülmeyen varlıklar.
• Harakû: Uydurdular, iftira ettiler, yalan yere isnat ettiler.
• Benîn: Oğullar, erkek çocuklar.
• Benât: Kızlar, kız çocuklar.
• Sübhânehû: O, her türlü eksiklikten ve noksanlıktan uzaktır, münezzehtir.
• Teâlâ: Yücedir, çok yüksektedir.
• Yasifûn: Onların nitelendirdikleri, yakıştırdıkları şeyler.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Allah Teâlâ’yı hakkıyla tanıyamamış, O’na yakışmayan sıfatlar ve ortaklar isnat eden müşriklerin tutumlarını kınayan ilâhî bir hitaptır. Yüce Rabbimiz, bu inkârcıların ne kadar büyük bir cehalet ve sapkınlık içinde olduklarını gözler önüne sermektedir.

Onlar, kendilerini yoktan var eden, onlara can veren, rızık veren ve her an üzerlerinde tasarruf sahibi olan Allah’a, cinleri ortak koştular. Oysa cinleri de yaratan, onları da var eden yalnızca Allah’tır. Hiçbir varlık, kendisini yaratan Rabbe nasıl ortak olabilir? Bu, aklın ve mantığın kabul edemeyeceği kadar büyük bir çelişkidir. Yaratmak yalnızca Allah’a mahsustur; öyleyse ibadet de yalnızca O’na yapılmalıdır. Bir şeyi yaratmaya gücü yetmeyen, hatta kendi varlığı dahi Allah’ın yaratmasına bağlı olan bir varlık, nasıl ilâh olabilir? Bu düşünce, insanı hem aklen hem de fıtraten çelişkiye düşüren bir yanılgıdır.

Bununla da kalmayıp Allah hakkında bilgisizce, dayanaksız ve uydurma sözler söyleyerek O’na çocuklar isnat ettiler. Kimi O’na oğullar yakıştırdı, kimi de kızlar. Hâlbuki Allah, doğmamıştır ve doğurmamıştır. O, hiçbir şeye muhtaç değildir; her şey O’na muhtaçtır. O’nun eşi, benzeri, dengi ve ortağı yoktur. Bu tür iddialar, tamamen cehalet ve iftiradan ibarettir. İnsan, hakkında hiçbir bilgi sahibi olmadığı bir konuda nasıl böyle büyük bir iddiada bulunabilir? Bu, kişinin kendi aklına ve vicdanına da yapmış olduğu bir ihanettir.

İşte tam bu noktada Yüce Allah, kendi zatını bu tür yakıştırmalardan tenzih ederek şöyle buyurur: "Sübhânehû ve Teâlâ ammâ yasifûn" — O, onların nitelendirdikleri her şeyden uzaktır ve çok yücedir. Bu ifade, Allah’ın, kullarının O’na yakıştırdığı tüm eksikliklerden, ortaklardan, çocuklardan ve benzeri şeylerden mutlak anlamda beri olduğunu ilan eder. O, her türlü noksanlıktan münezzehtir; kemal sıfatlarla muttasıftır.

Sevgili kardeşlerim, bu âyet bize şu dersi vermektedir: Allah’ı tanımak, O’nu Kur’an ve Sünnet’in bildirdiği şekilde tanımaktır. Kendi hevâ ve hevesimize, atalarımızın veya toplumun bize miras bıraktığı yanlış inançlara göre değil; vahye göre hareket etmeliyiz. Allah’a ortak koşmak, O’na yakışmayan sıfatlar isnat etmek, hem dünyada hem ahirette insanı hüsrana uğratan en büyük zulümdür. Oysa tevhid, yani Allah’ı birlemek, O’nu tek ilâh ve tek Rab olarak kabul etmek, kurtuluşun ve huzurun anahtarıdır.

Ne mutlu o kimseye ki, Allah’ı hakkıyla tanır, O’nu tenzih eder ve yalnızca O’na kulluk eder. İşte gerçek kurtuluş budur. Rabbimiz, bizleri O’nu hakkıyla tanıyan, O’na hakkıyla ibadet eden ve O’nu her türlü eksiklikten tenzih eden kullarından eylesin. Âmin.