سوره انعام — آیه 110

معانی کلمات:

• نُقَلِّبُ: زیر و رو میکنیم، برگردانیم.
• أَفْئِدَة: جمع «فؤاد» به معنای دلها.
• طُغْیان: سرکشی و تجاوز از حد.
• یَعْمَهُون: سرگردان و حیران میشوند، در گمراهی خود تردید و تحیّر دارند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه بیان میکند که سرنوشت کسانی که با لجاجت و عناد، حق را انکار کردند، این است که خداوند دلها و دیدگانشان را دگرگون میسازد و میان آنان و ایمان آوردن به نشانهها و آیات الهی حایل میشود. به گونهای که دیگر توانایی درک حق و هدایت را ندارند، همانگونه که در نخستین بار که آیات قرآن بر آنان نازل شد، به سبب stubbornness و سرکشی خود ایمان نیاوردند و راه حق را نپذیرفتند. بنابراین، این دگرگونی و محرومیت از هدایت، نتیجهی طبیعی و کیفر اعمال خود آنان است، نه ظلمی از جانب خداوند. آنگاه خداوند آنان را در طغیان و سرکشی خود رها میکند تا سرگردان و حیران، در گمراهی خود غوطهور بمانند و راه به جایی نبرند. این آیه هشداری است دربارهی عاقبت کسانی که با دیدن معجزات و آیات روشن، باز هم از روی عناد و تکبر، ایمان نمیآورند و راه هدایت را بر خود میبندند.

فواید و پیامهای آیه:

• هشدار دربارهی عاقبت لجاجت: این آیه به ما میآموزد که اصرار بر انکار حق و لجاجت در برابر آیات الهی، انسان را به جایی میرساند که دیگر توفیق هدایت از او سلب میشود و دل و چشم او برای پذیرش حق بسته میگردد. پس باید در برابر حق، فروتن و پذیرا باشیم.
• رحمت و عدالت الهی: خداوند هرگز کسی را بدون دلیل از هدایت محروم نمیکند؛ بلکه این محرومیت، نتیجهی سوء اختیار و اعمال خود انسان است. این نشان میدهد که خداوند عادل است و به کسی ظلم نمیکند.
• اهمیت استفاده از فرصتها: این آیه به ما میآموزد که فرصتهای هدایت و ایمان را باید غنیمت شمرد، زیرا ممکن است این فرصتها تکرار نشوند و انسان در گمراهی خود رها شود.
• ترغیب به توبه و بازگشت: با علم به اینکه خداوند درهای توبه را تا زمانی که انسان زنده است باز نگه داشته، باید هرچه زودتر به سوی او بازگردیم و از لجاجت و سرکشی دست برداریم تا مشمول رحمت و هدایت او شویم.