Аль-Анам сүресі — Аят 158

1) Сөздердің мағыналары:

• هَلْ يَنظُرُونَ — Олар күтіп отыр ма? Яғни, олар күтпей ме?
• الْمَلَائِكَةُ — Періштелер, бұл жерде өлім періштесі және оның көмекшілері.
• يَأْتِي رَبُّكَ — Раббың келеді, яғни Аллаһтың қиямет күні сот үшін келуі.
• بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ — Раббыңның кейбір белгілері, яғни қияметтің үлкен белгілері, соның ішінде күннің батыстан шығуы.
• لَا يَنفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا — Ешбір жанға иманы пайда бермейді.
• لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِن قَبْلُ — Бұрын иман келтірмеген болса.
• أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا — Немесе иманында жақсылық істемеген болса.
• قُلِ انتَظِرُوا — Айт: Күте тұрыңдар.
• إِنَّا مُنتَظِرُونَ — Шынында, біз де күтушіміз.

2) Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта қияметті және Оның белгілерін өтірік деп санаған, пайғамбарларды жалғанға шығарған адамдарға қарата айтады: олар тағы не күтіп отыр? Олар тек өлім періштесі мен оның көмекшілерінің келіп, жандарын алуын күтіп отыр ма? Немесе Раббыңның қиямет күні олардың арасында әділ үкім шығару үшін келуін күтіп отыр ма? Немесе Раббыңның қияметтің жақындағанын білдіретін кейбір белгілерінің келуін күтіп отыр ма? Ол белгілердің ең үлкені — күннің батыстан шығуы.

Сол белгілердің бірі келген күні бұрын иман келтірмеген адамға иманы пайда бермейді, өйткені ол кезде иман мәжбүрлі түрде болады, ал Аллаһ мәжбүрлі иманды қабыл етпейді. Сондай-ақ бұрын иман келтіріп, бірақ жақсылық істемеген мүмінге де сол кездегі тәубесі мен амалы пайда бермейді. Яғни, әркім иман келтіретін болса, оны белгілер келмей тұрып, ғайыпқа сеніп келтіруі керек; ал жақсылық істейтін болса, оны да сол белгілер келмей тұрып істеуі керек.

Содан кейін Аллаһ пайғамбарына ﷺ айтқызады: «Оларға айт: күте тұрыңдар! Шынында, біз де күтушіміз». Бұл — оларға деген қауіп-қатер мен ескерту: кімнің шыншыл, кімнің өтірікші екені жақында белгілі болады.

3) Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят адамды ойлануға шақырады: мен не күтіп жүрмін? Өмірімнің соңын, әлде қияметтің белгілерін бе? Егер солай болса, дайындықты бүгін бастау керек.
• Иман мен жақсылықтың құндылығы — оларды уақытында, яғни әлі мүмкіндік бар кезде жасауда. Кеш қалған өкініш пайда бермейді.
• Аллаһтың әділдігі мен даналығы: Ол әркімге тәубе етуге және жақсылық істеуге жеткілікті уақыт берді. Сондықтан бүгін — тәубе мен жақсылықтың күні, ертең емес.
• Бұл аят мүмінге үміт пен қорқыныш арасында болуды үйретеді: Аллаһтың рақымынан үміт етіп, жазасынан қорқу.
• Құранның әсерлілігі: ол адамды тек ақпаратпен ғана емес, жүрегін оятатын ескертумен де тәрбиелейді. Бұл — адамды жақсылыққа жетелейтін, иманды нығайтатын кітап.