Сураи Аль-Анам — Оят 41

1. Маънои калимаҳое, ки шарҳ талаб мекунанд:

— «بَلْ»: балки, не, ҳаройна (барои ислоҳ ва радди гуфтори пешин меояд).

— «إِيَّاهُ»: танҳо Ӯро, фақат Ӯро (таъкид барои ихлос ва танҳо ба Худо дуо кардан).

— «تَدْعُونَ»: дуо мекунед, ёд мекунед, кӯмак мехоҳед.

— «فَيَكْشِفُ»: пас дур мекунад, бартараф мекунад, кушояду рафъ менамояд.

— «مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ»: он чизеро, ки барои рафъи он дуо мекунед (яъне бало ва ранҷу озорро).

— «إِن شَاءَ»: агар бихоҳад (машйати Худо).

— «وَتَنسَوْنَ»: ва фаромӯш мекунед, тарк мекунед.

— «مَا تُشْرِكُونَ»: он чиро, ки шарик месозед (бутҳо ва маъбудони ботилро).

1. Тафсири оят:

Дар ин оят Худованди мутаъол хабар медиҳад, ки ҳангоми бало ва сахтӣ одамон ба ғайри Худо рӯй намеоранд, балки танҳо Ӯро ба кӯмак мехонанд. Ҳақиқатан дар лаҳзаҳои душвор ва фалакзада, вақте ки хатар ба онҳо рӯ меоварад, дилҳояшон ба сӯи Парвардигори ягона мегарояд ва аз Ӯ мадад меҷӯянд, на аз бутҳо ва маъбудони сохтаашон. Пас Худо, агар бихоҳад, он бало ва ранҷеро, ки барои рафъи он дуо мекунанд, дур мекунад ва аз онҳо бартараф месозад; зеро Ӯ бар ҳар чиз тавоност ва ихтиёр дар дасти Ӯст. Аммо дар он ҳолат он чиро, ки ба Худо шарик месохтанд, фаромӯш мекунанд ва тарк менамоянд; чунки худашон медонанд, ки он бутҳо на фоидае мерасонанд ва на зарареро дур мекунанд. Ин оят далели равшани он аст, ки дар сахтиҳо инсони ҳатто мушрик низ ба фитрати худ ба сӯи Худои ягона рӯ меоварад ва ин эътирофи забонӣ ва ҳолатии ӯст, ки танҳо Худо кӯмак карда метавонад. Аммо дар рӯзҳои осоиш боз ба ширку гумроҳӣ бармегардад. Ҳамчунин дар охират каффорон аз Худо хоҳанд хост, ки азобашонро дур кунад, вале Худо онро дур нахоҳад кард, зеро ки Ӯ ширкро намебахшад.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят ба даст меоянд ва одамонро ба ислом ва Қуръон меҳрубон мекунанд:

— Ин оят нишон медиҳад, ки фитрати инсон ба тавҳид ва ягонагӣ Худо мегарояд; ҳатто мушрикон ҳангоми бало танҳо Худоро мехонанд. Ин далели он аст, ки ислом бо фитрати поки инсон мувофиқ аст.

— Худо ба бандагони худ меҳрубон аст: ҳангоми дуо ва ихлос, агар бихоҳад, балоҳоро дур мекунад ва ранҷу озорро бартараф месозад. Ин умедворӣ ва боварӣ ба раҳмати Худоро дар дилҳо зиёд мекунад.

— Оят моро огоҳ мекунад, ки танҳо ба Худо дуо кунем ва аз ширк дур бошем; зеро маъбудони ботил на фоида доранд ва на зарар.

— Қуръон бо услуби равшан ва таъсирбахш ҳақиқатро баён мекунад ва инсонро ба сӯи роҳи рост ҳидоят менамояд. Ин китоби осмонӣ барои ҳамаи замонҳо ва ҳамаи одамон роҳнамост.

— Дар ин оят тасаллие барои муъминон аст, ки дар вақти сахтӣ ба Худо паноҳ баранд ва аз Ӯ кӯмак хоҳанд; Ӯ ҳамеша наздик ва муҷиби дуост.