انعام سۈرىسى — ئايەت 41

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• بَلْ: بەلكى، ھەقىقەتەن.
• إِيَّاهُ: پەقەت ئۇنى، يەنى پەقەت ئاللاھنى.
• تَدْعُونَ: چاقىرىسىلەر، يالبارىسىلەر، دۇئا قىلىسىلەر.
• فَيَكْشِفُ: ئۇ ئەمەلدىن قالدۇرىدۇ، كۆتۈرۈپ تاشلايدۇ، ئاشكارىلايدۇ.
• مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ: سىلەر ئۇنىڭدىن كۆتۈرۈلۈشىنى سوراۋاتقان بالانى، مۇسىبەتنى.
• إِن شَاءَ: ئەگەر ئۇ خالىسا.
• وَتَنسَوْنَ: ۋە ئۇنتۇپ قالىسىلەر، تاشلاپ قويىسىلەر.
• مَا تُشْرِكُونَ: سىلەر شېرىك قىلىۋاتقان بۇتلىرىڭلارنى، مەبۇدلىرىڭلارنى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇشرىكلارنىڭ قىيىنچىلىق ۋە بالاغا دۇچ كەلگەندىكى ھالىتىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار نورمال ۋاقىتتا ئاللاھقا باشقا نەرسىلەرنى شېرىك قىلىپ، بۇتلارغا ۋە يالغان مەبۇدلارغا يالبارسىمۇ، لېكىن قاتتىق بىر بالاغا يولۇققاندا، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى تاشلاپ، پەقەت ئاللاھنىلا چاقىرىدۇ. چۈنكى ئۇلار شۇ چاغدا ھەقىقىي كۈچ-قۇدرەت پەقەت ئاللاھقا خاس ئىكەنلىكىنى، باشقا ھېچقانداق نەرسىنىڭ پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى ھېس قىلىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ دۇئاسىنى ئاڭلاپ، ئەگەر ئۆزى خالىسا، ئۇلارنىڭ ئالدىدا تۇرغان بالانى كۆتۈرۈپ تاشلايدۇ ۋە قىيىنچىلىقنى ئەمەلدىن قالدۇرىدۇ. چۈنكى ھەممە ئىشقا قادىر بولغان زات پەقەت ئاللاھتۇر. ئەمما ئۇلار شۇ ۋاقىتتا ئۆزلىرى شېرىك قىلىپ يۈرگەن بۇتلىرىنى ۋە مەبۇدلىرىنى پۈتۈنلەي ئۇنتۇپ قالىدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ ھېچقانداق پايدا ياكى زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى ئوبدان بىلىدۇ.

بۇ ئايەت ئىنسانلارنىڭ فىترەتەن ئاللاھقا يۈزلىنىدىغانلىقىنى، قىيىنچىلىق ۋاقتىدا ھەقىقىي ئىلاھنى تونۇيدىغانلىقىنى، ئەمما كۈندىلىك تۇرمۇشتا بۇ ھەقىقەتنى ئۇنتۇپ قويىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. شۇڭا بۇ ئايەت ئىنساننى ھەر ۋاقىت پەقەت ئاللاھقىلا يۈزلىنىشكە، ئۇنىڭغا ھېچنەرسىنى شېرىك قىلماسلىققا چاقىرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەر قانداق بالانى كۆتۈرۈشكە ۋە قىيىنچىلىقنى ئەمەلدىن قالدۇرۇشقا قادىر يېگانە زاتتۇر.
• قىيىنچىلىق ۋاقتىدا ئىنسان ئۆزىنىڭ ئاجىزلىقىنى ھېس قىلىپ، ھەقىقىي ئىلاھقا يۈزلىنىدۇ، بۇ ئىنساننىڭ فىترەتەن ئاللاھنى تونۇيدىغانلىقىنىڭ دەلىلىدۇر.
• ئاللاھقا شېرىك قىلىنغان ھەر قانداق نەرسە بالاغا دۇچ كەلگەندە ئىنساننى قۇتقۇزالمايدۇ، بۇ ئۇلارنىڭ پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغانلىقىنى ئىسپاتلايدۇ.
• ئىنسان ھەر ۋاقىت، بالاغا دۇچ كەلگەندىلا ئەمەس، بەلكى ھەر قانداق ئەھۋالدا پەقەت ئاللاھقىلا دۇئا قىلىشى ۋە ئۇنىڭغا يۈزلىنىشى كېرەك.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ تەۋھىد ئەقىدىسىنىڭ ئاساسىنى كۆرسىتىپ، ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ۋە ھەممە ئىشقا قادىر ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنىڭ دۇئاسىنى ئاڭلايدۇ ۋە ئۇلارغا رەھىم قىلىدۇ، بۇ ئاللاھنىڭ رەھىمدىللىكىنى ۋە مەرھەمەتلىك ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاخىرەتتە شېرىك قىلغۇچىلار ئۈچۈن ئازابنىڭ كۆتۈرۈلمەيدىغانلىقى، بۇ دۇنيادىكى بالانىڭ كۆتۈرۈلۈشى بىلەن ئاخىرەتتىكى ئازابنىڭ پەرقلىنىدىغانلىقى ئەسكەرتىلىدۇ.