انعام سۈرىسى — ئايەت 44

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• نَسُوا: ئۇنتۇپ قالدىلار، تەرك ئەتتىلەر.
• ذُكِّرُوا بِهِ: ئۇلارغا ئەسكەرتىلگەن ۋەز-نەسىھەت.
• فَتَحْنَا: ئاچتۇق، بەردىك.
• بَغْتَةً: تۇيۇقسىز، كۈتۈلمىگەن ھالدا.
• مُبْلِسُونَ: ئۈمىدسىزلىنىپ، ھەيران قېلىپ، ھەر قانداق ياخشىلىقتىن ئايرىلىپ قالغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ ھالىتىنى بايان قىلىپ، بىزگە ئىبرەت بېرىدۇ. ئۇلارغا كەلگەن پەيغەمبەرلەر ۋە ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسى ئارقىلىق ئۇلارغا ياخشى ئەمەللەرگە بۇيرۇلۇپ، يامان ئىشلاردىن چەكلەندۈرۈلگەن ئىدى. ئۇلار بېشىغا كەلگەن قىيىنچىلىق ۋە كېسەللىكلەر ئارقىلىق ئاللاھقا قايتىشقا چاقىرىلغان ئىدى. ئەمما ئۇلار بۇ ۋەز-نەسىھەتلەرنى پۈتۈنلەي ئۇنتۇپ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى تەرك ئەتتىلەر.

شۇ ۋاقىتتا ئاللاھ تائالا ئۇلارغا رىزىق-نېمەت، بايلىق، ساغلاملىق ۋە پەرۋانىلىق قاتارلىق ھەر تۈرلۈك ياخشىلىق ئىشىكلەرنى ئاچتى. بۇ ئۇلارغا بېرىلگەن ئىمكانىيەت ۋە سىناق ئىدى. ئەمما ئۇلار بۇ نېمەتلەرگە مەغرۇرلىنىپ، تەكەببۇرلۇق قىلىپ، ئاللاھنى ئەسلىمەي، تەۋبە قىلمىدى. ئۇلار بۇ نېمەتلەر بىلەن خۇشاللىنىپ، مەست بولۇپ قالغان چاغدا، ئاللاھ تائالا ئۇلارنى تۇيۇقسىز جازالاش بىلەن تۇتتى. شۇ چاغدا ئۇلار ھەر قانداق ياخشىلىقتىن ئۈمىدسىزلىنىپ، ھەيران ۋە پەرىشان ھالدا قالدىلار. ئۇلار ئەمدى قۇتۇلۇش ۋە مەدەت ئۈمىدىدىن پۈتۈنلەي مەھرۇم بولدىلار.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا بەندىلىرىگە ۋەز-نەسىھەت ۋە ئەسكەرتىشلەرنى ئەۋەتىدۇ، ئەمما ئىنسان ئۇلارنى ئۇنتۇپ قويسا، ئاقىۋىتى ئېغىر بولىدۇ.
• بەزىدە ئاللاھ بەندىسىگە نېمەت ۋە بايلىق ئىشىكلىرىنى ئاچىدۇ، بۇ ئۇنىڭ ئۈچۈن سىناق بولۇشى مۇمكىن. ئەگەر ئۇ بۇ نېمەتلەرگە مەغرۇرلىنىپ، ئاللاھنى ئەسلىمىسە، ئاقىۋىتى خەتەرلىك بولىدۇ.
• ئاللاھنىڭ جازاسى تۇيۇقسىز كېلىشى مۇمكىن، شۇڭا ھەر ۋاقىت تەييارلىقلىق ۋە تەۋبە قىلىش لازىم.
• ئىنسان بېشىغا كەلگەن ھەر قانداق نېمەت ۋە ياخشىلىق ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى ۋە سىنىقىدۇر. بۇنى چۈشىنىپ، شۈكۈر قىلىش ۋە ئاللاھقا قايتىش كېرەك.
• بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ ئەسكەرتىشلىرىنى ئاڭلاپ، ئەمەل قىلىش ۋە تەۋبە قىلىشنىڭ مۇھىملىقىنى ئۆگىتىدۇ. ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ئەپۇسى چەكسىز، ئەمما ئۇنىڭ جازاسىمۇ قاتتىق. شۇڭا ھەر ۋاقىت ئاللاھقا يۈزلىنىپ، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىش ۋە يامان ئىشلاردىن چەكلىنىش لازىم.