Аль-Анам сүресі — Аят 53

1. Сөздердің мағынасы:

• فَتَنَّا — сынадық, имтихан еттік.
• مَنَّ — игілік етті, рақым етті, сыйлады.
• الشَّاكِرِينَ — шүкір етушілер, яғни Алланың нығметтеріне алғыс айтушылар.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала адамдарды бір-бірімен сынайды. Біреуін бай, біреуін кедей етті; біреуін күшті, біреуін әлсіз қылды. Осылайша оларды бір-біріне мұқтаж етіп, бірін-бірі сынау құралы етті. Мұның мәнісі — адамдардың дүниедегі дәрежелері әртүрлі болуы арқылы кімнің шын шүкіршіл, кімнің тәкаппар екені анықталады.

Осы сынақтың нәтижесінде имансыз байлар мен атақтылар: «Мына кедей-кепшіктер, әлсіздер біздің арамыздан Алланың игілігіне бөленіп, иманға келді ме? Егер иман шынымен жақсылық болса, олар бізден бұрын иманға келмес еді, біз олардан озықпыз ғой» — деп менсінбей, кекесін айтты. Осылайша олардың тәкаппарлығы олардың адасуын одан әрі күшейтті.

Сонда Алла Тағала: «Алла шүкір етушілерді білмей ме?» — деп жауап берді. Бұл сұрақ «Әлбетте, Алла біледі» дегенді білдіреді. Яғни Алла кімнің шын жүректен шүкір ететінін, кімнің иманға лайық екенін жақсы біледі. Ол шүкіршіл құлдарын иманға жетектеп, нығметіне алғыс айтқандарды тура жолға салады. Ал шүкірсіз, тәкаппар адамдарды өздерінің менмендігімен қалдырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алла Тағала адамдардың дүниедегі жағдайларын әртүрлі етіп, бірін-бірімен сынайды. Байлық та, кедейлік те — сынақ. Ешкім байлығымен немесе тегімен артық емес.
• Иман мен имансыздық адамның әлеуметтік жағдайына, байлығына немесе атағына байланысты емес. Кедей де, әлсіз де Алланың алдында шүкіршіл болса, ардақты.
• Тәкаппарлық адамды адасушылыққа жетелейді. «Егер иман жақсы болса, біз бұрын иманға келер едік» деген сылтау — шайтанның азғыруы.
• Алла Тағала шүкір етушілерді жақсы біледі және оларды тура жолға салады. Шүкіршіл болу — иманның белгісі.
• Бұл аят бізге дүниелік айырмашылықтарға қарап біреуді менсінбеуге болмайтынын, әр адамды Алланың алдындағы тақуалығы мен шүкіршілдігіне қарай бағалау керектігін үйретеді.
• Ислам — бұл барлық адамға тең мүмкіндік беретін дін. Кім шүкір етсе, Алла оны одан әрі жақсылыққа жетектейді. Бұл — мұсылмандарды иманға, шүкіршілдікке және кішіпейілділікке шақыратын үлкен үміт пен қуаныш.