An'om surasi — Oyat 63

Kalimalarning ma'nolari:

• ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ: quruqlik va dengizdagi qorong‘uliklar, ya’ni shiddatli qiyinchiliklar, xavf-xatarlar va halokatlarga olib boruvchi sabablar.
• تَضَرُّعًا: ochiq-oshkora, yalvorib, ojizlik va xo‘rlik bilan iltijo qilish.
• وَخُفْيَةً: yashirincha, pinhona, ichki dildan.
• لَئِنْ أَنجَانَا: qasam bilan aytilgan shart — “agar bizni qutqazsa”.
• مِنَ الشَّاكِرِينَ: Allohning ne’matlariga iqror bo‘luvchi, Unga shukr qiluvchi bandalardan.

Tafsir:

Ey Muhammad (s.a.v.), mana shu mushriklarga ayting: “Quruqlik va dengizdagi qorong‘uliklar — ya’ni halokatli xavf-xatarlar, bo‘ronlar, adashishlar va turli ofatlardan sizlarni kim qutqaradi?” Sizlar o‘sha paytlarda yolg‘iz Allohning O‘ziga murojaat qilasiz. Ochiq-oshkora ham, yashirincha ham Unga yalvorib, iltijo qilasiz. O‘sha qiyin damlarda sizlarning qalblaringiz faqat Unga qaratilgan bo‘ladi. Va agar U sizlarni o‘sha halokatlardan qutqarib qolsa, darhol: “Qasamki, agar Robbimiz bizni bu ofatlardan qutqarib qolsa, albatta, biz shukr qiluvchilardan bo‘lamiz”, deysiz. Ya’ni, Uning yagona ekaniga iqror bo‘lib, Ungagina ibodat qilishga va’da berasiz.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonga og‘ir damlarda yolg‘iz Allohga murojaat qilish tabiatan xos ekanini ko‘rsatadi. Inson qachonki barcha vositalardan uzilib qolsa, qalbi beixtiyor Yaratganga yuzlanadi. Demak, inson o‘zining asl fitratini unutmasligi va doim Allohga bog‘lanishi kerak.
• Alloh taoloning rahmati va marhamati shunchalik kengki, U bandalarining duo va iltijolarini eshitadi va ularni qutqaradi. Bu mo‘minlarga umid bag‘ishlaydi va ularni har qanday vaziyatda Allohdan yordam so‘rashga undaydi.
• Shukr qilish — Allohning ne’matlarini tan olish, Uning yagonaligiga iqror bo‘lish va bu ne’matlarni Unga itoat yo‘lida ishlatishdir. Kimki shukr qilsa, Alloh uning ne’matini ziyoda qiladi. Bu oyat mo‘minlarni doimiy shukr qilishga chorlaydi va shukr qiluvchilar Allohning sevimli bandalari ekanini uqtiradi.