سوره انعام — آيت 8

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• لَوْلَا: هَلَا، يعني "ڇو نه" (طلب ۽ تجويز لاءِ اچي ٿو).
• أُنزِلَ عَلَيْهِ: مٿس (يعني محمد ﷺ تي) لاٿو وڃي.
• مَلَكٌ: ملائڪ (فرشتو).
• لَقُضِيَ الْأَمْرُ: يقيناً فيصلو ٿي چڪو هجي ها، يعني عذاب جو حڪم نافذ ٿي وڃي ها.
• لَا يُنظَرُونَ: انهن کي مهلت نه ڏني ويندي، ترسايو نه ويندو.

2) تفسير:

ڪافر ۽ مشرڪ اها ڳالهه ڪندا هئا ته محمد ﷺ تي ڪو ملائڪ ڇو نه لاٿو ويو، جيڪو سندن اکين اڳيان اچي ۽ سندس نبوت جي تصديق ڪري، ته پوءِ اسان ايمان آڻيون. پر الله تعاليٰ انهن جي هن مطالب کي رد ڪندي فرمايو ته جيڪڏهن اسان انهن جي چوڻ تي ڪو ملائڪ لاٿو هجي ها، ته پوءِ انهن جو ڪم ئي پورو ٿي وڃي ها، يعني عذاب جو فيصلو انهن تي لاڳو ٿي وڃي ها ۽ انهن کي ذرو به مهلت نه ڏني وڃي ها. ڇاڪاڻ ته الله جو قانون اهو آهي ته جڏهن ڪافر پنهنجي گهر کي نبيرو ڪرڻ لاءِ معجزو طلب ڪن ۽ پوءِ به ايمان نه آڻين، ته انهن تي عذاب اچي ٿو ۽ انهن کي توبهه جو موقعو به نه ملندو آهي. الله تعاليٰ کي اڳ ئي معلوم آهي ته هي ماڻهو ايمان نه آڻيندا، ان ڪري ملائڪ لاٿي ڏيڻ سندن هلاڪت جو سبب بڻجي ها. اهو ئي سبب آهي جو الله تعاليٰ انهن جي مطالب کي پورو نه ڪيو، ۽ اهو سندن لاءِ رحمت ۽ مهلت هو، نه ته ڪا بي اعتنائي.

3) فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي بندن تي وڏو مهربان آهي، ڪڏهن ڪڏهن هو انهن جي خواهشن کي پورو نه ڪندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ سندن ئي نقصان هوندو آهي.
• ايمان جي دعويٰ صرف معجزا ۽ نشانيون ڏسڻ سان نه هوندي آهي، پر دل جي سچائي ۽ الله جي هدايت سان هوندي آهي.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ پنهنجي حڪمت ۽ عدل کي واضح ڪري ٿو، ته هو هر ڪم کي پنهنجي مقرر وقت ۽ مصلحت سان ڪري ٿو.
• انسان کي گهرجي ته هو الله جي فيصلن تي راضي رهي ۽ ان جي حڪمن تي عمل ڪري، نه ته ضد ۽ هٺ ڪري معجزا طلب ڪري.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته نرمي ۽ صبر سان اسلام جي دعوت ڏيڻ گهرجي، ۽ الله جي رحمت کان مايوس نه ٿيڻ گهرجي.